Raport z Raju

Potężny cios zadany przez bezpiekę wspólnocie prawosławnej i innym związkom wyznaniowym

2012-01-18T21:48:00.003+02:00

Ostatnio w mediach przetaczają się dyskusje poświęcone komunistycznej agenturze zainstalowanej w bułgarskiej Cerkwi Prawosławnej. Okazało się, że 11 z 15 najwyższych hierarchów Świętego Synodu było agentami bułgarskiej bezpieki. Muzułmanie również nie mieli szczęścia do przywódcy religijnego. To samo katolicy. Nie znam szczegółów, ale z radiowych relacji obraz wyłania się baaaaardzo nieciekawy.
Tu wstępniak, dla zainteresowanych osób.
http://www.dnes.bg/obshtestvo/2012/01/17/visshiiat-klir-s-dvata-kraka-v-dyrjavna-sigurnost.149002

Antypody słowiańskości

2011-12-11T09:58:00.004+02:00

Istnieje między językiem polskim a bułgarskim dość ciekawa różnica w sposobie wyrażania niektórych myśli. Momentami wygląda to tak, jakby rozmawiały ze sobą osoby stojące po przeciwnej stronie zjawisk, czy pojęć, i patrzące w kierunku granicy pojęcia te rozdzielającej. Jak na przykład w takiej parze fraz:

polski: być na krawędzi zagłady
bułgarski: być na krawędzi ocalenia (на ръба на оцеляването)

W Polsce mamy kasę chorych, w Bułgarii istnieje kasa zdrowych (Здравна каса).

Albo sytuacja, kiedy wchodzimy do urzędu, czy sklepu:

polski urzędnik powie - słucham

bułgarski urzędnik powie - mów (kажи).

Początkowo odbierałem to "mów", jako przejaw strasznego chamstwa. Jednak po kilku takich sytuacjach komunikacyjnych zorientowałem się, że rzecz jest zupełnie w czymś innym...

Wychodzi na to, że przy fizycznym rozdzieleniu się pierwotnej rodziny słowiańskiej rozszczepiła się też jakoś językowa rzeczywistość. Ludzie zaczęli patrzeć na pewne sprawy z drugiej strony.

Na myśl przychodzi mi legenda o trzech braciach: Lechu, Czechu i Rusie. Tak naprawdę w legendzie tej powinien znaleźć się jeszcze brat czwarty, czyli Bułgar! Dlaczego? Ponieważ genetycy badający migrację populacji ludzkich ustalili niedawno, że Bułgarzy genetycznie najbardziej podobni są do Ukraińców i Polaków. Znaczyłoby to, że są najczystszej krwi Słowianami. Zdaje się, że trzeba będzie przepisać na nowo podręczniki historii i encyklopedie, a nawet poprawić legendy ;-)

Ekologia już od przedszkola

2011-11-23T00:57:00.004+02:00

Kilka dni temu chciałem wyrzucić metalowy kapsel do kosza na śmieci, ale zauważył to mój 4 letni synek. Poinstruował mnie, że metalu nie wyrzuca się do kosza, tylko zbiera. Jak się nazbiera go więcej, to można sprzedać i zarobione stotinki wrzucić do skarbonki. Jak pieniążków nazbiera się w skarbonce więcej, to można coś sobie kupić, słodycze albo zabawkę. Tak to ekologicznie edukuje się dzieci w bułgarskich przedszkolach :)

Ludmil Angelov uhonorowany prestiżowym polskim medalem - Gloria Artis

2011-11-10T10:28:00.004+02:00

Włączam dziś jeden z moich ulubionych kanałów radiowych, a tam ambasador RP w Bułgarii, JE Leszek Hansel, komplementuje twórczość znakomitego bułgarskiego pianisty Ludmiła Anegłowa (Людмил Ангелов-strona główna). Ambasador wyjaśnił słuchaczom radia, że pianista wniósł olbrzymi wkład w promocję kultury polskiej, poprzez mistrzowskie wykonania utworów kompozytorów polskich na scenach sal koncertowych całego świata, czym w pełni zasłużył sobie na prestiżowy medal -"Zasłużony Kulturze Gloria Artis". W radio przemawiał też sam Ludmił Angełow, który opowiadał o swojej miłości do muzyki Chopina i o fascynacji innymi polskimi kompozytorami. Wspominał polskich przyjaciół i swoje wielokrotne pobyty w Polsce, gdzie dość często koncertuje. Polacy bardzo przypominają mu Bułgarów, dzięki czemu muzyk czuje się w Polsce jak we własnym domu. Serce rośnie kiedy słucha się takich rzeczy.

Fotografia pochodzi ze strony: http://www.slusham.com/img/ludmil_angelov_6.jpg

Zachód słońca

2011-11-08T10:41:00.000+02:00

Bułgaria w starej fotografii

2011-10-26T22:07:00.003+03:00

Dziś linki do świetnych serwisów, zawierających unikalne zdjęcia pokazujące wygląd dawnej Bułgarii: architektura, ludzie, wydarzenia ... co tu dużo pisać. Trzeba kliknąć na linki i na własną rękę odbyć sentymentalną podróż w czasie.

1) Изгубената България - http://www.lostbulgaria.com/

2) Стара София - http://www.stara-sofia.com/

Przedruk wykładu Bronisława Geremka w czasopiśmie bułgarskim

2011-10-23T09:50:00.006+03:00

Czasopismo 'Chrześcijaństwo i kultura' (Християнство и култура) zamieściło w swoim 7 numerze tłumaczenie wykładu zatytułowanego 'Niepewne jutro europejskiej utopii w XXI wieku' - autorstwa znamienitego polskiego profesora - dysydenta Bronisława Geremka. Tak pięknie o śp. Bronisławie Geremku napisali recenzujący wspomniane czasopismo autorzy z innego pisma - Dziennika Literackiego (Литературен вестник 14-20.09.2011)

Fragment rzeczonego wykładu w wersji bułgarskiej ---> TU

A tu linki do obu czasopism:

Литературен вестник - http://litvestnik.wordpress.com/
Християнство и култура - http://www.hkultura.com/index.php

Dyscyplina finansowa w Bułgarii

2011-10-18T23:36:00.004+03:00

Deficyt budżetowy Bułgarii wzrósł o niecałe 1.5% licząc rok do roku. W 2014 deficytu ma w ogóle nie być. Jak możliwy jest tak doskonały wynik, kiedy cała Europa pogrąża się w coraz większych długach? Odpowiedź jest prosta. Stery kraju dzierżą ludzie, którzy mówią tak:

Premier Bojko Borisow: 1) Nie ma mowy o wprowadzeniu 13 pensji w budżetówce. Nie stać nas na to.

2) Kraje Unii mają problemy finansowe ponieważ pogwałciły podstawowe prawo logiki i wydawały więcej niż zarabiały. A jak widać na dłuższą metę tak się nie da.

V-ce premier, minister finansów Simeon Diankow: Państwo miało mniejsze dochody, niż zakładano. Mniejsze niż się spodziewano są inwestycje zagraniczne. Dlatego w roku 2012 nie będzie żadnych podwyżek emerytur czy płacy minimalnej. Nie możemy sobie na to pozwolić.

A tuż za granicami Bułgarii, w dużo bogatszej Grecji strajki paraliżują kraj. Pracownicy budżetówki nie chcą stracić przywilejów takich jak 14 i 15 pensja ...

Nie wiedziałam, że Krzysztof nagrał płytę w Bułgarii...

2011-10-16T17:29:00.004+03:00

Ja też nie wiedziałem, że nagrał. Dowiedziałem się z filmu Made in Poland, (scenariusz i reżyseria Przemysław Wojcieszek).

W pewnym momencie matka głównego bohatera, wielka fanka Krzysztofa Krawczyka oznajmia:
- Nie wiedziałam, że Krzysztof nagrał płytę w Bułgarii.

Jest to jedyne w tym filmie odniesienie do Bułgarii. Jak ten motyw wymyślił scenarzysta? - nie wiem. Przypadek? Tylko, że gdyby dobrze się przyjrzeć okładce płyty, można dojrzeć tam literkę, która nie występuje w bułgarskiej wersji cyrylicy. Za to w rosyjskiej wersji tak. Jest to przedostatnia litera nazwiska realizująca funkcję fonetyczną polskiego 'y'.

Maska - animowana adaptacja opowiadania Lema zdobywa Grand Prix w Warnie!

2011-09-15T15:02:00.015+03:00

Maska - animacja genialnych Braci Quay, będąca adaptacją opowiadania Stanisława Lema, zdobyła właśnie Grand Prix podczas tegorocznej edycji Światowego Festiwalu Filmów Animowanych w Warnie.
Mimo, że Braci Quay nie są Polakami, film uważany jest za film polski. Być może, ze względu na zaangażowanie finansowe polskich instytucji kulturalnych. Dużą rolę odgrywa wspaniała muzyka Krzysztofa Pendereckiego i przede wszystkim tytułowa Maska - pióra Stanisława Lema.

Informacja o nagrodzie na stronie festiwalu

Poniżej opis filmu pochodzący ze strony studia SE-MA-FOR, czyli polskiego producenta.

"Maska" to najnowszy film animowany reżyserów i animatorów lalkowych, Braci Quay, z muzyką Krzysztofa Pendereckiego. Scenariusz filmu jest adaptacją powieści Stanisława Lema o tym samym tytule. Akcja "Maski" toczy się w zaawansowanym technologicznie, ale jednocześnie feudalnym świecie. Piękna Duenna została stworzona po to, aby wypełnić pewną misję. Jednakże będzie musiała dokonać wyboru, pomiędzy wywiązaniem się z zadania do którego została powołana a miłością.
Trailer filmu

ulica Adama Mickiewicza w Sofii

2011-09-13T12:08:00.006+03:00

Postać Adama Mickiewicza - naszego wielkiego poety, literaturoznawcy i popularyzatora Polski i polskości wplotła się w jakiś tajemniczy dla mnie sposób w historię i współczesność Bułgarii. Bułgarskiej kulturze literackiej rewelacyjnie przyswoili go tłumacze, ale jak Mickiewicz stał się patronem sofijskiej szkoły podstawowej (15 СОУ "Адам Мицкевич"), sofijskiego przedszkola (41 ОДЗ "Адам Мицкевич") oraz ulicy w Sofii (ул. Адам Мицкевич)? Jak to się stało, że imieniem Adama Mickiewicza nazwano ulicę w nadmorskim mieście Burgas? Ciekawe, czy w Polsce istnieją jakieś placówki lub obiekty noszące imiona bułgarskich patronów?

Ulica Adama Mickiewicza w Sofii

Wyświetl większą mapę

oraz ulica Adama Mickiewicza w Burgas, która krzyżuje się z bulwarem o dumnie brzmiącej nazwie - "Demokracja".

Wyświetl większą mapę

Szprotki na dwa sposoby

2011-07-10T02:38:00.002+03:00

Moje ostatnie kulinarne 'odkrycie' to szprotki (Sprattus sprattus).

Wiktuał zwie się - Kопърка (wymawiamy kopyrka) - szprotki marynowane - w smaku jak śledzie, może odrobinę delikatniejsze. Najfajniejsze jest to, że tusze rybie są małe, maja kilka centymetrów długości. Coś jak pomniejszone płaty śledziowe. Bardzo ładnie się prezentują, jeśli dobrze je podać. No i najważniejsze - są bardzo smaczne, jeśli ktoś w ogóle lubi ryby.

A z bułgarskim kwaśnym mlekiem (4,5% tłuszczu, smakuje jak polska lekko kwaśna śmietana) - rewelacja.

No i hit namorskich knajpek - Цаца (wymawiamy - caca) - szprotki smażone na głębokim oleju, bardzo dobre do piwa, ale i białego wina również. Podejrzewam, że i rakija doskonale do nich pasuje, jeśli w ogóle nie jest to najlepsza kombinacja.

Zdjęcie pochodzi z zasobów Wikipedii z artykułu - Цаца.

W Bułgarii płaci się za studia!

2011-07-04T17:23:00.017+03:00

Wielkimi krokami zbliża się do Polski konieczność płacenia za studia. Tak, tak - sprawa jest w zasadzie przesądzona, adekwatna ustawa już istnieje - więc młode pokolenie Polaków będzie niedługo płacić za studiowanie!

A w Bułgarii już od dawna płaci się za studia. I wcale nie powoduje to braku studentów na uczelniach. Każdy tu traktuje studia jako inwestycję. Różne okresy czasu potrzebne są by zwróciły się poszczególne kierunki. Na przykład po filologii polskiej dość szybko można się odkuć. Wystarczy przepracować 2-3 tygodnie by opłacić sobie cały rok studiów! Po wielu kierunkach oddawanie pieniędzy trwa dłużej. Ale absolutnie zawsze się to opłaca. I podobnie będzie w Polsce, jeśli nie lepiej.
Gdzie wydawać by się mogło, że niektóre kierunki są mało sensowne, a jednak w Polsce bibliotekarz z 10 letnim stażem (odpowiednim stopniem awansu zawodowego) jest w stanie wyciągnąć 3000zł miesięcznie na rękę! Informatycy wiadomo, lekarze również, ale i po studiach technicznych powinno być nieźle.
Oczywiście jeszcze fajniej, kiedy studia ma się za darmo, wtedy czysty zysk. Ale tak dłużej już się nie da, kiedy budżet Polski trzeszczy w szwach i gdzieś oszczędności szukać trzeba.

A dlaczego płaci się w Bułgarii?

1) Państwo robi wszystko by utrzymać jak najniższy deficyt budżetowy (Bułgaria chyba jako jedyny kraj UE spełnia kryteria unii walutowej, choć w systemie Euro nie jest. Całkowity deficyt nie sięga kosmicznych wartości, mieści się obecnie w 20% PKB - jest to wartość możliwa jeszcze do spłacenia! Bułgarów nie duszą kosmiczne odsetki od kredytów. W roku 2014 deficyt ma wzrosnąć zaledwie o 0,5% - i wydaje się to wartością osiągalną).

2) Studenci muszą dobrze się zastanowić, czy studiowanie danego kierunku im się opłaci. Rynek radzi sobie sam - bez specjalnych biur centralnego planowania i pośrednictwa, czy uczelnianych 'magicznych' biur kariery! To potrzeby rynku decydują o tym, jakie kierunki są aktualnie najbardziej potrzebne. Istnieje zdrowe sprzężenie zwrotne. Nawet po opłatach za studia można się wstępnie zorientować, jakie są szanse na pracę i jak ta praca będzie opłacana przez pracodawcę.

W tabeli podałem wysokość rocznej opłaty za studia na wybranych kierunkach, na Uniwersytecie Sofijskim - najlepszej uczelni w kraju:

Kierunek	Opłata roczna
Bibliotekarstwo	500 lv (1000 zł)
Biotechnologia	750 lv (1500 zł)
Chemia	750 lv (1500 zł)
Filologie	500 lv (1000 zł)
Geografia	750 lv (1500 zł)
Geologia	750 lv (1500 zł)
Informatyka	750 lv (1500 zł)
Kultura fizyczna	340 lv (680 zł)
Matematyka	750 lv (1500 zł)
Medycyna	925 lv (1850 zł)
Pedagogika	340 lv (680 zł)
Politologia	500 lv (1000 zł)
Psychologia	500 lv (1000 zł)
Socjologia	500 lv (1000 zł)
Stosunki międzynarodowe	500 lv (1000 zł)
Teologia	500 lv (1000 zł)

Żyliśmy w socjalizmie - 171 prywatnych historii

2011-06-29T21:43:00.017+03:00

Żyliśmy w socjalizmie to wybór 171 krótkich opowieści napisanych przez zwykłych obywateli, zestawionych w jednym tomie przez słynnego bułgarskiego pisarza i poetę Georgi Gospodinova (Георги Господинов Георгиев). Wspomnienia posegregowane zostały chronologicznie, wedle dekad, których dotyczyły, począwszy od lat 50-tych a na późnych latach 80-tych kończąc. Są też opowieści nie mieszczące się w tych 'dekadowych' ramach. Na przykład syntetyczne zestawienie 78 rzeczy, których w komunizmie robić nie było można. Większość nakazów i zakazów niezwykle mocno ingerowała w życie prywatne obywateli. Na przykład:

2 - nie można był swobodnie wyjechać z kraju.
6 - nie można było mieć długich włosów.
7 - nie można było słuchać zachodniej muzyki.
23 - można było zgnić w wiezieniu za opowiedzenie żartu politycznego
26 - nie można było zawrzeć związku małżeńskiego z cudzoziemcem bez specjalnego pozwolenia władz.
29 -nielegalny wyjazd z kraju, albo samowolne przedłużenie pobytu za granicą zagrożone było karą 3 lat więzienia i konfiskatą mienia.
43 - nie można było wynająć hotelowego pokoju i zamieszkać w nim z partnerem, który nie był oficjalnie małżonkiem wpisanym w dowód osobisty.
44 - nie można było nocować w hotelu w mieście, w którym miało się zameldowanie.
54 - nie można było otrzymywać z zagranicy żadnej prasy
76 - bez procesu sądowego, na mocy wyłącznie decyzji administracyjnej można było zostać zmuszonym do opuszczenia miejsca zamieszkania i przeprowadzki w wyznaczony przez władzę rejon, bez prawa powrotu.

Widać, że większość pomysłów na terroryzowanie obywateli była wspólna w całym układzie warszawskim. Jak się czyta takie opowieści, to i straszno i śmiesznie jednocześnie. Niektóre historie są jednak dość pogodne, jakby w ogóle świat zewnętrzny z jego ograniczeniami i absurdalnym przymusami autorów opowieści nie dotyczył. Na przykład opowieść o wydobywaniu się z koszmarnej biedy, kiedy to pewien chłopak postanowił nauczyć się produkowania cegieł by wybudować dom. Pracował fizycznie, a oprócz tego uczył się w szkole na tyle dobrze, że mógł później pójść na studia i zostać inżynierem. Taka historia mogła się rozegrać w latach 50-tych absolutnie wszędzie, niezależnie od systemu politycznego.

Sporo tu ciekawych opowieści. Brnę przez książkę powoli, dopiero 1/3 książki za mną. Słownik leżący na biurku nie czuje się zaniedbany i porzucony, bo bardzo często muszę go brać w dłonie.
Ale warto, jak najbardziej warto dowiedzieć się jak władza traktowała obywateli i jakimi problemami żyli ludzie w Bułgarii. Przy okazji dowiedziałem się, jak w czasach komunizmu traktowana była cerkiew prawosławna. Służby bezpieczeństwa potrafiły podczas celebrowania mszy Wielkanocnej, najważniejszego święta w chrześcijaństwie, zakłócić jej przebieg robiąc zadymę chuligańską w najważniejszej cerkwi Bułgarii, obrażając Patriarchę i wiernych. A w tym czasie, jak wynika z pamiętnika Todora Żiwkowa, on sam jadł kozunaka i stukał się czerwonym jajkiem (jak najbardziej zachowując kościelną tradycję prywatnie w domu).

Interesująca jest także historia radioamatorów, którzy własnymi siłami uruchomili nielegalne radio, obejmujące swym zasięgiem kilka ulic. Nadawali zachodnią muzykę, lecz bardzo szybko namierzyły ich służby pelengacyjne i bezpieka dobrała się chłopakom do skóry.

Albo opowieść człowieka, który jako nastolatek odkrył w sobie żyłkę kapitalisty. Zauważył, że w Sofii brakuje baterii do radioodbiorników przenośnych, a na prowincji można je kupić. Sporządził w notatniku plan podróży i regularnie odwiedzał wszystkie te miejscowości, do których dało się dojechać pociągiem w czasie 2 godzin. Ponieważ na prowincji baterie były tanie, to po przywiezieniu ich do Sofii mógł je sprzedać z całkiem przyjemnym zyskiem w zaprzyjaźnionym sklepie radiowo-telewizyjnym. Kiedy rodzice odkryli jego notatnik, zobaczyli sumiennie prowadzone zapiski i całą księgowość, natychmiast zrozumieli skale 'procederu'. Zamiast pochwalić przedsiębiorczość synka, wyzwali go spekulantów i najgorszych wrogów narodu bułgarskiego.

Dziesiątki lat oczekiwania na mieszkanie, stanie w kolejkach, ciągłe niedobory towarów jak to w 'komunistycznym raju'. I te durne wytłumaczenia - kaszek dla dzieci nie ma, bo wszystko wykupują stare baby, które jedzą witaminizowana żywność aby się odmłodzić. Ciekawe jak brak smoczków na butelki tłumaczono? Ktoś zjadał może kauczuk? Setki takich absurdów w tej książce przedstawiono.
Ale są też historie naprawdę ponure. Później, dla przeciwwagi zamieszczono opowieści optymistyczne i pogodne, szczególnie ludzi, którzy w jakiś sposób byli beneficjentami systemu. Czasami nawet im przytrafiały się kłopoty, gdy z zaufanych towarzyszy stawali się jednostką niepożądaną. Czyjaś dłoń strącała ich w niebyt polityczny, a oni nie bardzo rozumieli co się dzieje. A odstawienie od koryta bywało w tamtych czasach bolesne...

Moim zdaniem książka jak najbardziej warta uwagi.

Jak wypromować wśród dzieci nawyk chodzenia do teatru?

2011-06-03T10:49:00.005+03:00

Będąc kiedyś w tatrze na przedstawieniu dla dzieci wypełniliśmy mini ankietę, w której podaliśmy dzień urodzenia naszego synka oraz dane adresowe. Po kilku miesiącach niespodzianka w skrzynce pocztowej.
Otwieramy kopertę, a tu sympatyczne życzenia urodzinowe oraz bezpłatne zaproszenie dla dziecka z jednym rodzicem. Do wyboru cztery możliwe przedstawienia. Wybraliśmy się na bułgarską bajkę ludową - Śliwki za śmieci /сливи за смет/ (W skrócie - chłopak szuka żony, oferuje śliwki w zamian za śmieci. Wybiera tę dziewczynę, która jest tak porządna, że nie ma w domu żadnych śmieci i aby dostać śliwki musi śmieci pożyczyć od sąsiadów).

Przedstawienie zrealizowane było w oszczędnej, ale bardzo dowcipnej scenografii. Występowała tylko jedna aktorka, która obsługiwała rekwizyty oraz pomysłowo animowała 2 postaci jednocześnie. Doskonała rozrywka, również dla dorosłych, którzy kilka razy wybuchali gromkim śmiechem.
Po przedstawieniu kolejna niespodzianka. Aktorka wezwała na scenę dzieci, które do teatru przyszły na urodzinowe zaproszenia. Życzenia urodzinowe od całej sali, trochę wygłupów i tym sposobem właśnie można przekonać dziecko do chodzenia do teatru, bo przecież nie sposób takiego teatru nie polubić.

Przedstawienia dziecięce nie są drogie, gdyby trzeba było płacić normalnie. A do tego grane są przez kilka różnych teatrów. Często jest kłopot z dostaniem biletów. Chyba nie jest tak źle z tym promowaniem kultury wśród najmłodszych :)

Kilka zdjęć z przestawienia tu i tu.

Uliczne graffiti

2011-05-21T12:14:00.003+03:00

Centrum Sofii, któryś z małych sklepików z odzieżą zafundował sobie taką 'ozdobę' swojej antywłamaniowej żaluzji. Asortyment schowany w środku sklepu ładny, ale widać go tylko wtedy, gdy właściciel podniesie do góry garażową bramę. W innym miejscu miasta wypatrzyłem na filarze estakady ciekawie 'zrobionego' Jezusa. Którymś razem w końcu go sfotografuję.

Niwelowanie cyfrowego wykluczenia ludzi starszych

2011-05-16T09:21:00.000+03:00

Rozpoczyna się w Bułgarii świetna akcja biblioteczna. Nie, tym razem nie chodzi o promocję czytelnictwa, chociaż pewnie trochę też. Przede wszystkim akcja ma celu przekonanie ludzi starszych do używania Internetu.
W radiowej reklamie wnuczek sugestywnie zachęca swoją babcie, aby razem poszli do biblioteki. Będzie tam mogła za darmo nauczyć się obsługi komputera, poczytać gazety w wydaniach internetowych i porozmawiać przez Skype z ciocią żyjącą w Ameryce. Babcia kolegi już dawno to potrafi.
Czemu służy ten krok?
Po pierwsze znaleziono nową misję dla bibliotek, ale co znacznie ważniejsze, w ten sposób przeciwdziała się tak zwanemu cyfrowemu wykluczeniu ludzi starszych. Brawo dla władz za cenną inicjatywę!

Wystawa fotograficzna - zabytki Bułgarii

2011-05-09T12:45:00.004+03:00

Pod koniec kwietnia na skwerze przed rektoratem Uniwersytetu Sofijskiego rozlokowana była dość interesująca wystawa fotograficzna. Na dziesiątkach prac przedstawiono najciekawsze zabytki architektoniczne Bułgarii. Większość obiektów lata świetności ma dawno za sobą, dziś w przeważającej części są to ruiny, ale nawet to, co z tych budowli pozostało wskazuje na dawną świetność cywilizacji. Najstarsze budowle to pozostałości okresu trackiego, są też ślady obecności na tych terenach Rzymu. Znajdą się również ruiny kilku warowni średniowiecznych. Najnowsze budowle mają charakter sakralny (cerkwie i monastyry). Nie brakuje też budynków charakterystycznych dla bułgarskiego Odrodzenia.

Obrazki najlepiej prezentowały się w dzień, przy silnym słonecznym świetle. W nocy ich podświetlenie było zbyt słabe by w pełni docenić jakość fotografii. Nocą natomiast wyglądały tak, jakby oświetlane były przez świetliki. Bardzo sympatyczny widok.

Demograficzny powrót do przeszłości

2011-05-05T10:05:00.005+03:00

Na początku lutego odbywał się w Bułgarii spis powszechny ludności, w którym ja również miałem możliwość dołożenia swojej niewielkiej cegiełki, przysparzając więcej pracy ankieterom.

Dnia 6 kwietnia gazeta Trud opisała część otrzymanych wyników. Okazało się, że obecnie Bułgarię zamieszkuje 7,351234 miliona osób. W roku 1985 było ich 8,948649 miliona. W ciągu ostatnich 10 lat ubyło 581750 obywateli. Oznacza to, że w roku 2011 populacja Bułgarii jest mniejsza niż w roku 1956, kiedy kraj zamieszkiwało 7,613709 miliona osób.
Przyczyną zapaści demograficznej jest olbrzymia emigracja oraz niski przyrost naturalny.

Zmienia się również rozmieszczenie ludności na terenie kraju. Wciąż wyludniają się Bułgarskie wsie. Obecnie już 186 wiosek nie ma ani jednego mieszkańca! W 427 wioskach mieszka nie więcej niż 10 ludzi. Wiosek gdzie żyje pomiędzy 11 a 50 osób jest aż 703.

Wyludniają się także mniejsze miasta. W lutym 2011 roku najmniejszym miastem Bułgarii był Melnik - liczył zaledwie 208 mieszkańców, a przed wiekiem zamieszkiwało go 30 tysięcy osób! Pierwsza stolica Bułgarii - Pliska dziś zamieszkiwana jest przez 894 osoby. W sumie aż 72,9% populacji mieszka w miastach, a 27,1% na wsi. Ludności przybywa za to w dużych miastach. Oto lista 10 najliczniejszych skupisk ludzkich w Bułgarii:

Sofia - 1 270 284
Płowdiw - 331 796
Warna - 330 486
Burgas - 197 301
Ruse - 146 609
Stara Zagora - 136 363
Plewen - 106 011
Sliwen - 89 848
Dobricz - 89 472
Szumen - 82 557

Dane dotyczące struktury narodowościowej, mniejszości etnicznych i religijności mieszkańców mają być opublikowane w późniejszym terminie.

Nowa dziewczyna trenera reprezentacji Bułgarii jest Polką

2011-05-04T11:27:00.002+03:00

Jak donosi poważny bułgarski portal internetowy - DNES, były bardzo znany niemiecki piłkarz Lothar Matthäus - obecny trener piłkarskiej reprezentacji Bułgarii ma nową dziewczynę. Ma ona na imię ~~Wanda~~. O przepraszam, nie Wanda, a Joanna. Joanna Tuczyńska - śliczna polska modelka.
http://www.dnes.bg/sport/2011/05/03/mateus-se-oplete-v-liuboven-triygylnik.117757

Z cyklu sofijskie impresje mojego brata

2011-04-19T11:26:00.001+03:00

W Bułgarii nawet parkingowi znają Sienkiewicza

2011-04-15T17:21:00.007+03:00

Wydawnictwo 'Trud' umieściło Quo Vadis Henryka Sienkiewicza na swojej liście 500 pozycji literackich, które warto ich zdaniem mieć. Niesamowite, że po 115 latach od napisania powieść ta wciąż jest atrakcyjna dla czytelników. Nie mam pojęcia ile razy wznawiano tę książkę, ale na pewno są to liczby duże. Co jeszcze ciekawsze, przekłady Quo Vadis na język bułgarski dokonywane były na przestrzeni lat przez kilku tłumaczy. Tłumacz pierwszego wydania pozostaje nieznany, później z książką zmagali się jeszcze: B. Йорданов, Ст. Мавродиев, Л. Стоянов, Н. Розева, Г. Ковачев-Бpилл, A. Генчева-Зографова. Najnowszy przekład wydany został w roku 2011 w kolekcjonerskiej, twardej okładce. Wykonała go pani Евгения Манолова. 'Trud' w swojej ofercie wydawniczej ma więcej pozycji Sienkiewicza, którego twórczość zalicza do ścisłej światowej klasyki.

Kilka miesięcy temu odbyłem ciekawą pogawędkę z parkingowym w mieście Płowdiw. Kiedy zorientował się, że jesteśmy z Polski, zaczął opowiadać jak to wiele lat temu natrafił w bibliotece na 'Pana Wołodyjowskiego', później ~~przeczytał~~ pochłonął również pozostałe części 'Trylogii'. Mówił, że książki te były fantastyczne, że po nich nabrał strasznej ochoty by pojechać do Polski. Człowiek z wielkim przejęciem i ożywieniem opowiadał jak cudowna jest Warszawa. Powiedziałem mu, że teraz chyba jest jeszcze ładniej niż dawniej, bo powstają nowe budowle, a stare są remontowane. Na pytanie kiedy był w Warszawie bardzo posmutniał. Okazało się, że Warszawę zna z opowieści przyjaciela, który tam był. Jemu samemu nigdy nie dane było zrealizować swojego marzenia, bo miał rodzinę na utrzymaniu i nie było go po prostu na taki wyjazd stać. A teraz jest już na takie podróże zbyt stary. Kiedy to mówił miał w oczach łzy wzruszenia.
Teraz wiadomo skąd tytuł tego wpisu. Oczywiście jest on przesadą, ale wcale nie taką dużą.

Doktor Marko Markow w Katyniu

2011-04-13T01:05:00.004+03:00

Rozmawiałem wczoraj wieczorem z moim tatą, który opowiedział mi pewną ciekawostkę związaną z Bułgarią, zasłyszaną niedawno w którejś z polskich telewizji. Mianowicie chodziło o osobę doktora Marko Markowa, który uczestniczył podczas II Wojny Światowej w pracach międzynarodowej komisji badającej zbrodnię katyńską. Wiki od razu dopowiedziała mi resztę informacji. Gorąco polecam zajrzenie do tego wpisu.

Być jak ptaki. W dole oczywiście Sofia :)

2011-04-11T20:32:00.002+03:00

Ceny energii elektrycznej w Bułgarii

2011-04-09T15:20:00.007+03:00

Koszty produkcji energii elektrycznej w Bułgarii potwierdzają od dawna znaną prawdę, że pozyskiwanie prądu w elektrowniach atomowych jest ekonomicznie najbardziej opłacalne. Po uwzględnieniu wszystkich kosztów i doliczeniu zysku producenta ceny prądu sprzedawanego odbiorcom hurtowym wyglądają następująco:

RODZAJ SIŁOWNI	BGN	EURO	PLN
Elektrownia atomowa	0,045	0,023	0,092
Duża elektrownia węglowa	0,066	0,038	0,135
Mała siłownia o mocy do 10MW	0,113	0,058	0,240
Farma wiatrowa	0,189	0,097	0,388
Panel solarny	0,760	0,390	1,560

Przeciętny obywatel kupuje od EON energię po 8,7 stotinki za 1kWh plus płaci do tego VAT 20%, co daje cenę ostateczną 10,44stotinki, czyli 5,35 eurocenta, czyli 0,22 złotego za 1kWh.

Jak widać ani wykorzystanie wiatru, ani słońca nie jest w chwili obecnej ekonomicznie opłacalne. A po co to piszę? Ponieważ w Bułgarii trwa teraz mocny spór o przyszłość bułgarskiej energetyki. Pan Premier wraz ze swoją partią i parlamentarnymi sojusznikami (prawica) chce siłownię jądrową wybudować. Pan Prezydent wraz ze swoim zapleczem politycznym (lewicą) jest przeciwny wybudowaniu drugiej elektrowni atomowej. Prezydent aby storpedować projekt proponuje ogólnonarodowe referendum. Fukushima i Czernobyl służą tu oczywiście za groźną przestrogę. Fajnie gdy definiuje się sprawy dla kraju ważne, jeszcze fajniej gdy na ich temat toczy się publiczna debata. Nawet gdy momentami jest to debata ostra, to i tak jest ona zdrowym przejawem demokracji. Jednogłośność mediów byłaby dla wielu obywateli nie do zniesienia.

Wakacje nad bułgarskim morzem

2011-04-07T21:27:00.018+03:00

Powoli zbliża się lato, czas podjąć decyzję dokąd udać się na wakacje. Dla mieszkających w Bułgarii 'oczywistą oczywistością' jest Morze Czarne :) Bo blisko, bo w miarę tanio, bo woda jest czysta i bardzo ciepła (w sierpniu jej temperatura osiąga nawet 31 stopni!). Okolice są ładne. Takie warunki przyrodnicze przyciągają też bardzo wielu zagranicznych turystów, którzy bardzo chętnie przyjeżdżają do Bułgarii, a później powracają tam wielokrotnie.

Dlaczego Bułgaria?

Morze w Bułgarii jest piękne. Są tu wielkie kurorty z aquaparkami, luksusowymi hotelami i licznymi atrakcjami (linki do obrazków będą na końcu).

Są nad Morzem Czarnym również tereny jeszcze w miarę dziewicze. Można jeździć rowerem, spacerować, albo wynająć quada. Przy odrobinie szczęścia jest szansa by zobaczyć żyjące na wolności delfiny. A jak nie na wolności, to w delfinarium w Warnie ;-). Na pewno spotka się na wolności konie. Może żółwia? Wieczorem można zobaczyć kraby wychodzące na piasek lub skały.

Rejsy statkiem, kursy nurkowania, polowanie podwodne z kuszą. (Polując pod wodą proszę absolutnie nie strzelać do delfinów!!! Można za to pójść siedzieć. Przy okazji tylko ludzie, małpy, delfiny i słonie mają samoświadomość jak człowiek. Przechodzą tak zwany test lustra. Szanujmy delfiny!)

Można przepłynąć się bananem, wybrać na przejażdżkę łodzią, albo motorówką. Pirackie statki też są do dyspozycji. Narty wodne? Paralotnia? Takie atrakcje również się trafiają, ale nie wszędzie.

Nawet w mniejszych miejscowościach znajdzie się choćby karuzela albo małe wesołe miasteczko. Nie wspomnę wspaniałego jedzenia. Smaczne owoce, obfity wybór ryb, zapiekane w ceramicznych naczyniach mięsa albo warzywa, dania z grilla - palce lizać. Może nadziewana papryka, nawet w wersji bezmięsnej, z białym serem, jajkiem, koperkiem. Mniam, mniam. Do tego bardzo smaczne bułgarskie wina. Ja te fantastyczne smaki dobrze znam i pamiętam, i w zasadzie mam do nich stały dostęp, a mimo to aż ślinka mi kapie jak to piszę teraz. Muszę przestać już wspominać, napiszę tylko jeszcze parę słów o cenach. Ceny jak w Sofii :) Nie ma jakiegoś zdzierstwa. W porównaniu do cen w PL jednak nieco taniej. A już szczególnie tanio jeśli porówna się do cen przysłowiowej rybki nad polskim morzem.

JAK DOJECHAĆ DO BUŁGARII?

Wariant dla poszukiwaczy przygód i globtroterów:

Do Sofii można dojechać z Polski autobusem albo pociągiem. Można też wykupić bilet na tanie linie lotnicze. Czasem da się przylecieć do Sofii i wrócić do Polski za 350-450 złotych od osoby. Lot też czasami ma fajne oferty. Autobusy z Sofii nad morze jeżdżą często, niektóre dojeżdżają nawet na sam południowy skrawek bułgarskiego wybrzeża. Można od razu szukać połączenia lotniczego do Warny lub Burgas. Latają również czarterowe loty.

Zmotoryzowani:

Polecam drogę przez Węgry i Serbię. Z Budapesztu do Sofii jest 800 km do pokonania. Z tego ponad 600 km autostradami. 10 godzin z wliczonymi postojami, jakąś kawą i zabawą dziecka na placach zabaw jest bardzo realnym czasem przejazdu. Od Sofii potrzeba jeszcze 5 godzin, by dojechać do Burgas.

Na Węgrzech drogi są bardzo dobre, na autostrady trzeba wykupić winietkę. Dla osobówek najtańsza jest winietka 4-dniowa i kosztuje około 16 złotych (1170 HUF w dniu 7.04.2011). Można jeździć przez 4 dni do woli ;-) Na stacji paliw musimy powiedzieć - négy napos matrica (wymawiamy - nidź naposz matrica), po czym podajemy dowód rejestracyjny, numer rejestracyjny wskazujemy paluchem i mówimy - kocsit registráció szám (wymawiamy - koczit registracjo sam). Dane auta zostają wpisane do systemu komputerowego. Na autostradzie kamery automatycznie sprawdzają czy auto ma wykupioną winietkę. Nic się nie przykleja na szybę, dowodem wykupienia winietki jest paragon, trzeba go zachować. Po autostradach poruszają się wozy łapiące tych co nie zapłacili - przeważnie busy z napisami Matrica Kontroll albo policja Rendőrség. Paliwa są drogie, gaz dostępny na dużych, renomowanych stacjach. Na autostradzie dozwolone jest 130km/h, w miejscowościach 50km/h i lepiej tego ograniczenia przestrzegać. Ale i poza miejscowościami staje policja w różnych dziwnych miejscach i kontroluje prędkość. Chyba, że jest się na autostradzie, to wtedy prędkość kontrolowana jest przez system kamer. Można się zdziwić przy zjeździe jak się mocno przegina z prędkością.

Ewentualnego noclegu na Węgrzech szukamy w motelikach zwanych Panzió. Na autostradach ich już nie będzie. W okolicach Budapesztu albo Szeged owszem. Zaraz za Szeged znajduje się granica z Serbią, będziemy kierować się na Belgrad.

Serbia:

Paliwo tańsze niż na Węgrzech, za autostrady płaci się przy bramkach. W sumie za osobówkę trzeba zapłacić około 24 euro jeśli dobrze pamiętam. Wydają resztę w euro, nie ma problemu. Na autostradzie obowiązuje ograniczenie do 120km/h. Policja przeważnie czai się pod wiaduktami i przy zjazdach. Widać je z daleka, spokojnie da się zwolnić. Bardzo gęsta sieć stacji paliw na autostradzie, co 10-15 km trafi się jakaś stacja. Polecam OMV, mają place zabaw, doskonała kawę, przyzwoite i tanie w miarę jedzenie, czyste ubikacje. Będzie ich kilka na trasie. Do herbaty dostaje się w Serbii miód, nie prosi się o cukier, jak ktoś musi, to może, ale obsługa się zdziwi. Trzeba powiedzieć, że chce się czarną herbatę (czeren czaj), bo inaczej dostanie się herbatkę ziołową.

Jazda przez Serbię to przyjemność. Szybko i bardzo sprawnie! Po przejechaniu przez Węgry i Serbię dotrze do nas bardzo nieprzyjemna prawda o drogach w Polsce. Tylko uwaga: Serbia nie jest w Unii, trzeba mieć paszport. Nie ma co próbować przejechania na dowód osobisty. Zieloną kartę też będą sprawdzać!!!

Bułgaria:

W Bułgarii kurs walut jest stały. Za 1 euro dostaniemy 1,94-1,96 leva. Walutę wymienimy w każdym banku, tylko, że wtedy trwa to długo, bo zawsze, niezależnie od sumy spisują dane tożsamości sprzedającego. Wygodniejsze są kantory. Euro nie da się płacić, chyba, że na granicy, gdzie trzeba trzeba wykupić winietkę. Nie będzie ona droga. Roczna to około 120zł. Można sobie kupić 7-dniową za 10 leva (20zł) albo miesięczną kosztującą 25 leva (50zł). Winietki dostępne są na każdej stacji paliw. Nakleja się je na szybę, ale przedtem w puste pole trzeba wpisać numer rejestracyjny auta. Paragon za winietkę trzeba zachować do kontroli. Paliwa tańsze niż w Polsce, z dostaniem gazu nie ma problemu (0,65 euro za gaz, E95 jest 2 razy droższe. ON 1.25euro/litr). Cena paliwa jednakowa w całej Bułgarii, nie ma sensu szukać tańszych stacji w mniejszych miejscowościach. Tankujemy tylko na renomowanych stacjach, są doskonale wyposażone (szczególnie moje ulubione stacje OMV). Mają plac zabaw dla dzieci, dobrą kawę i możliwość taniego zjedzenia obiadu. Do tego dostęp do darmowego internetu przez sieć Wi-Fi. Dobrze wypadają też inne firmy - Shell, BP, Lukoil, Eko.

Od granicy z Serbią do Sofii jest niedaleko. Przy wjeździe do Sofii od razu kierujemy się na Varnę (początkowo autostrada A2, później słabsze drogi) albo na Plovdiv (A1) jeśli chcemy dojechać do Burgas. Wjedziemy tym sposobem na obwodnicę i będzie łatwo ominąć centrum. Przypadkowy wjazd do miasta będzie kłopotem, w mieście nie ma wielu drogowskazów, bardzo ciężko będzie się wydostać z zakorkowanego miasta. Autostrada nad morze jest dobra, niestety nie przebiega na całej długości trasy. W okolicy miasta Stara Zagora autostrada się kończy i na rondzie trzeba pojechać w lewo, na drogę w kierunku miasta Stara Zagora (droga nr 66). Znaczki są małe i trzeba się mocno pilnować. Później szukamy drogowskazu na Burgas (droga nr 6). Przed Burgas rozpoczyna się z znowu autostrada. Mapa pokazuje przebieg trasy.

Wyświetl większą mapę

Z Sofii do Burgas da się dojechać w 5-6 godzin, wliczając małą przerwę na lody w McDonalds. Jeśli ktoś chce dostać się na północ Bułgarii, to spotkałem się z opiniami, że do Varny lepiej jechać przez Rumunię, ale tego wariantu osobiście nie sprawdzałem.

Uwaga by nie parkować w Bułgarii w niedozwolonych miejscach. Przyjedzie pajączek - laweta z dźwigiem. Podniosą auto za koła, załadują na ciężarówkę i auto trafi na parking strzeżony. Nie będzie po nim śladu, żadnej kartki, nic. Często zabierają też auto, gdy skończy się czas postoju za jaki zapłaciliśmy w parkomacie. Odzyskanie auta z takiego parkingu będzie kosztowało sporo czasu, pieniędzy i nerwów.

NOCLEGI W BUŁGARII:

Poszukiwacze przygód mogą pojechać w ciemno, szukając noclegów na miejscu.

W małych miejscowościach nad morzem już przy wjeździe do wioski na krzesełkach siedzą ludzie z ofertami noclegów. Standardy różne, przeważnie przyzwoite. Zdarzają się oferty dobre, za 2 osobowy pokój w 3 gwiazdkowym pensjonacie z klimatyzacją i internetem można zapłacić 30 leva (15 euro). Za 60 leva można mieć oprócz pokoju basen do dyspozycji i siłownię i śniadanie wliczone w cenę. Na prywatnych kwaterach może być jeszcze taniej (kolega opowiadał o pokoju 2 osobowym za 15 leva). Przez ostatnie lata był olbrzymi boom inwestycyjny w Bułgarii. Nad morzem wybudowano masę hoteli, hotelików i pensjonatów. Niektóre stoją puste, albo są na sprzedaż. Jest zdecydowana nadpodaż miejsc noclegowych w stosunku do chętnych.

Jeśli ktoś chce mieć święty spokój, nie lubi kłopotów, niespodzianek i ewentualnie wykłócania się z właścicielami możne wykupić wczasy będąc jeszcze w Polsce. Biura podróży mają bardzo sensowne oferty. Na miejscu zapewniają opiekę swoich rezydentów, a do tego niezły program rozrywkowy. Kilka znajomych osób korzystało z ofert biur i wykazywali wielki stopień zadowolenia po wakacjach w Bułgarii.

A tu link do fotek z okolic słynnych Złotych Piasków - z luksusowymi hotelami, klubami nocnymi, kasynami. Sam akurat nie przepadam za tłokiem, wolę bardziej surowe klimaty, ale jeśli ktoś gustuje i chce lukusu, to w Bułgarii się nie zawiedzie :)

Fotki z Warny i Nessebar (miasto zabytek z listy UNESCO).

Dobra, ja tu się rozpisałem, a chciałem tylko pokazać kilka swoich zdjęć. Pierwsze przedstawia plac zabaw na bułgarskiej stacji paliw. Pozostałe zrobione zostały nad bułgarskim morzem, przeważnie poniżej Burgas. Na zdjęciach pokazuję przeważnie kamieniste plaże z terenów mało dostępnych. Normalnie ładnych piaskowych plaż również nie brakuje. Świetne są też plaże dzikie, ale trudno je znaleźć i niech tak pozostanie ;-)

Reszty informacji szukajcie na własną rękę. Życzę udanych wakacji.

8 Marca - Dzień Kobiet i Dzień Matki

2011-03-08T22:32:00.003+02:00

Dziś 8 Marca - Międzynarodowy Dzień Kobiet. W Bułgarii obchodzony powszechnie, w sposób niewymuszony i z wielka przyjemnością :) Wszędzie pełno ulicznych straganików z kwiatami. Dominują tulipany albo małe bukieciki hiacyntów (Зюмбюл) i tu więcej obrazków, ale są też gerbery (dla miłośników partii GERB ;-), róże, goździki, zdarzają się sporadycznie frezje i inne kwiaty, również doniczkowe.
Kwiatki daje się nie tylko swoim żonom. Wypada podarować mały bukiecik każdej kobiecie, która znamy, nawet pani na portierni, która widujemy codziennie. Obowiązkowo kwiaty zanosi się nauczycielkom, także w żłobku i przedszkolu.
Kwiatek + słowa ЧЕСТИТ 8-МИ МАРТ i promienny uśmiech gwarantowany :)
W Polsce w roku 1993 premier Hanna Suchocka zniosła oficjalnie to święto. (Nie bardzo rozumiem z jakich pobudek to zrobiła kobieta, ale stało się). Jednak sam zwyczaj przetrwał w Polsce i nadal jest kultywowany. Może nie na taką skalę jak w Bułgarii, ale dobre choćby i to, bo jest to bardzo ładny zwyczaj.
8 Marca to jednak coś więcej niż Dzień Kobiet. To w Bułgarii również Dzień Matki! Bardzo popularny w przedszkolach jest wierszyk Dziękuję Ci Mamo (Благодаря ти, мамо!) napisany przez znanego twórcę literatury dziecięcej i młodzieżowej Asena Bosewa (Асен Босев). Nasz maluch musiał się nauczyć jednej ze zwrotek i kiedy powtarza się ten wierszyk wielokrotnie z synkiem przedszkolakiem, chcąc nie chcąc człowiek też się nauczy :) Tłumaczenie dosłowne wygląda tak.

Благодаря ти, мамо! Dziękuję Ci Mamo!

Благодаря ти, мамо, Dziękuję Ci mamo,
за твоя топъл скут, za Twe ciepłe łono
за майчиното рамо, za matczyne ramię
за майчиния труд. za matczyny trud

Благодаря ти още Dziękuję Ci jeszcze
за ясния ми ден, za pogodny mój dzień
за грижите ти нощем, za twą troskę nocą
когато бдиш над мен. kiedy czuwasz nade mną

За нежната закрила, za czułą opiekę
за кроткия ти глас, za twój łagodny głos
за всичко, майко мила, za wszystko mamo miła
благодаря ти аз! dziękuję Ci ja.

Асен Босев

No i koniecznie wspomnieć muszę przepiękną piosenkę, którą zna chyba każde dziecko w Bułgarii.
Dziś swojej mamie śpiewał ją także nasz synek :) Żona powiedziała mi, że to bardzo, bardzo dziwne uczucie, kiedy słyszy się w obcym języku od własnego dziecka - Mamo, kocham Cię!

Motyw bułgarski w filmie polskim

2011-03-02T21:21:00.006+02:00

Oglądaliśmy rodzinnie polskiego klasyka z roku 1971 - "Nie lubię poniedziałku" - reżyseria i scenariusz Tadeusz Chmielewski. Film fantastyczny, klimaty jak u Barei, a momentami nawet i lepsze. (Chociaż tak po prawdzie i jeden i drugi reżyser jest klasą sam dla siebie. Obaj genialni!!!)

I oto co wypatrzyła w tym filmie moja żona wyczulona na szczegóły. Rok 1971, gdzieś w Warszawie, a na szybie czerwony napis - Sofia :)))

Marteniczki

2011-03-01T13:35:00.007+02:00

Jej, jak bardzo polubiliśmy to święto. Kolory polskie - biały i czerwony - cieszą oko. Do tego ta atmosfera.
Dziś maluch zabrał dla swoich kolegów z przedszkolnej grupy cała torebkę marteniczek. Inne dzieci rano też niosły ze sobą marteniczki dla swoich przyjaciół. W koszyczkach, w małych foliowych torebkach. Pogoda pod psem (co w Sofii ma dodatkowo paskudny wydźwięk, ale o psach napiszę innym razem)...
...no więc pogoda pod psem, ale kiedy ktoś otrzymuje marteniczkę od razu się rozpromienia. Przepiękny zwyczaj, strasznie będzie mi go brakować kiedyś.

W przeddzień 1 marca stragany z martenicami czynne były do godziny 23 nawet!!! Bo jak to nie obdarować najbliższych marteniczką? Lada moment martenice będą wszędzie jako element wystroju nawet :)

Честита Баба Марта! - a pod pozdrowieniem link z opisem zwyczaju.

W świecie skrzatów :)

2011-02-21T18:23:00.006+02:00

Domowy dialog sprzed godziny:

- Synku, co to jest dżudże (Джудже)?
- To jest taki krasnoludek, ale nie taki malutki mamo, tylko taki większy.
- Aaa, skrzat!

Tak wyglądał pierwszy skromny 'przekład' dokonany przez nasze 3,5 letnie dziecko :) Jako rodzice, strasznie się ucieszyliśmy :) Chodziło o karła (chociaż Radewa podaje - karzełek, krasnoludek). Zagmatwane są te dziecięce światy ;-)

Surwa w mieście Pernik

2011-02-14T18:17:00.011+02:00

Począwszy od 16 stycznia 1966 roku, w położonym 30km od Sofii mieście Pernik, odbywa się - mniej lub bardziej regularnie - fantastyczny festiwal folklorystyczny prezentujący tradycje sięgające korzeniami do czasów pogańskich! Bułgarzy piszą, że są to zwyczaje ze starożytnej Tracji, ale wydaje mi się, że szukając ich źródeł należy sięgnąć znacznie, znaczne głębiej w odległe pomroki dziejów. Surwa (Cурва) taką nazwę nosi ten festiwal. Początkowo odbywał się on niezbyt regularnie, ale w ostatnich latach stale wzrasta zainteresowanie nim. Przybywają grupy z innych krajów bałkańskich, bo i tam podobne zwyczaje występują. Ale jego sława sięga i dalej.
W tym roku występowały również grupy z krajów bardziej odległych. Były między innymi: grupa z Polski, była grupa z Ukrainy, a nawet z Palestyny!

Tradycyjna maskarada Kukeri (Кукери) i Surwakari (Cурвакари) prowadzona była w pochodzie wzdłuż głównego deptaku. Grupy z różnych obszarów Bułgarii i Bałkanów, szły za sobą. Główna prezentacja ich niezwykłego wyglądu, kunsztu i umiejętności odbywała się przed trybuną główną. Później grupy te przechodziły do pobliskiego parku i na specjalnie zbudowanej scenie prezentowały się ponownie. Właśnie na tę drugą scenę wstęp miały folkowe formacje, które z Kukeri i Surwakari nie miały zbyt wiele wspólnego. Dobre posunięcie organizatorów by nie rozmyć za bardzo "tradycyjnej tradycji". Choć jak widać na zdjęciach i tak pochód główny przeradza się powoli w swoistego rodzaju karnawałową paradę (do)wolności. Niemniej, jest to rzecz fantastyczna. Zdjęcia nie oddadzą nastroju w żaden sposób. Jak na zdjęciu pokazać obłędną grę trąbki? Kto oglądał film Gucza! Pojedynek na trąbki, ten będzie wiedział o jaki rodzaj gry na trąbce chodzi. Ale trąbką nie jest wcale głównym źródłem dźwięku na obchodach Surwa. Jej pojawienie się ma charakter raczej incydentalny.
Prym wiodą krowie dzwonki! Setki dzwonków! Tysiące krowich dzwonków! Potrząsanych jednocześnie rytmicznymi podskokami maszkar. Raban jak powstaje - oprócz tego, że bardzo głośny - ma w sobie jakąś hipnotyzującą magie! Serce zaczyna bić w rytm tych przeklętych dzwonków, oddech staje się krótszy i płytszy. Trans! To nazywa się trans! Po prostu nie można przestać.
Podobny trans wywołują bębny którym towarzyszą piszczałki. To jest dopiero jazda! Początkowo irytujące, wwiercające się swym przenikliwym piskiem w czaszkę, ale później...nie ma później! Czas się po prostu zatrzymuje!

Od pewnego czasu Surwakari i Kukeri zaczynają być myleni. Pojęcia się zlewają, stając się jakby swoim synonimem. Jeszcze w roku 1982 pani Живка Стаменова w książce pod tytułem Кукери и сурвакари była w stanie precyzyjne wyklarować różnicę między zjawiskami. Dziś trzeba się troszkę namęczyć by w Internecie znaleźć wyjaśnienie. (Piszę jako osoba słabo władająca bułgarskim, pewnie Bułgarom odnalezienie wyjaśnienia różnicy przyszłoby dużo łatwiej).

Surwakari - to coś jak nasi polscy kolędnicy i turoń. Chodzą po domach składając życzenia noworoczne tuż po 14 stycznia (to początek nowego roku według kalendarza juliańskiego stosowanego w Prawosławiu).

Kukeri - w okresie przedwiośnia, tuż przed początkiem marca odbywają wizyty na polach. Wykonują 3 pierwsze bruzdy w ziemi by zapewnić jej płodność, po czym król kukerów zostaje symbolicznie zabity, by za chwile - po lamentach Baby - odrodzić się, odtwarzając tym samym misterium cyklicznych śmierci i narodzin jakie następują w przyrodzie. Po tych zabiegach wiosna może już nadejść. (Widzę tu pewną paralelę do polskiego zwyczaju topienia Marzanny).

Kukeri odwiedzają też domostwa, a ich frenetyczny, naładowany erotyzmem taniec musi zapewnić dobrobyt gospodarzom. Dźwięk dzwonków przytroczonych do pasa płoszy złe moce i duchy, ma się rozumieć!

Surwakari i Kukeri w czystej formie, idąc z południa na północ, minęli w swym europejskim pochodzie Serbię i doszli aż do Węgier. W węgierskim mieście Mohács odbywa się co roku wypędzanie zimy w obrzędach zwanych Busójaras. Ponoć to Chorwaci zaszczepili tam ten zwyczaj. Dziwnym trafem ponoć znane są te obrzędy również w Siedmiogrodzie, kolebce Seklerów, czyli tak zwanej pierwszej fali plemion węgierskich, które zajmowały 'matczyznę' - a to świadczyłoby o tym, że plemiona będące protoplastami współczesnych Węgrów wychodząc z Azji w kierunku Europy musiały mieć kontakt Protobułgarami! (W rzeczy samej podobno istnieją dowody to potwierdzające).

Relacje z obchodów Busójaras interesująco przedstawili:
1) Monika Chojnacka na na łamach Panoramy Kultur
2) Waldemar Kugler w wortalu hungarystycznym Magyazyn

Wróćmy jednak do prawdziwych źródeł wyżej wymienionych obrzędów, czyli na Bałkany, a ściślej do miasta Pernik w Bułgarii. Więcej informacji o pernickim festiwalu Surwa na ich oficjalnej stronie.

No więc jesteśmy znowu w Perniku. Fantastyczna pogoda. Wyjątkowa atmosfera!
Przebierali się dorośli. Przebierały się i małe dzieci. Świetnie się wszyscy bawili.

Bardzo ciekawą rzeczą jest bułgarski obyczaj częstowania chlebem własnego wypieku. Niektóre grupy surwakari przełamywały się takim domowym chlebem z widzami, składając przy tym życzenia. Pycha! (Chleba nie wolno kroić. Trzeba go przełamywać).

Jak już o jedzeniu, to muszę dodać, że były też na festynie liczne stoiska z jedzeniem. Mięso tradycyjnie z grilla, wiele różnych rodzajów, palce lizać! Do tego sałatki, a do picia albo rakija, albo wino. Na ciepło, na zimno, jak kto sobie życzył! A najważniejsze ze trunki te pochodziły z produkcji domowej. Co to oznacza wie ten, kto ma dostęp do wina pozbawionego 'diabelskiej siarki', która wprawdzie wino doskonale konserwuje, ale przy okazji pewne rzeczy w nim zabija. Niestety jako kierowca musiałem zadowolić się przysłowiowym soczkiem. Nie, nie.. z mięsa i sałatki oczywiście nie musiałem rezygnować, (ale rakijka byłaby jak najbardziej do takiego zestawu wskazana, no już trudno ;-)

Ja tu gadu gadu, a zdjęcia czekają na obejrzenie. One powiedzą więcej niż ja, i barwniej opowiadają. Zatem zapraszam.

Sofia pod chmurami

2011-02-02T01:06:00.001+02:00

Czasem człowiekowi przychodzi żyć niczym pod puchową pierzynką. Jak bardzo można się zdziwić, kiedy pierzynkę zobaczy się z góry? W dole oczywiście Sofia z jej charakterystyczną zabudową ;-) Komunikacja lotnicza odbywała się normalnie :)

Dzienniki gwiazdowe Lema w Bułgarii

2011-01-22T17:46:00.010+02:00

Jakoś tak się dzieje, że stosunkowo często natrafiam w bułgarskich mediach na informacje dotyczące Polski. I bynajmniej nie są to odniesienia do polskiej codzienności, a zachęta do uczestnictwa w kulturze wysokiej. Tym razem jest to prezentacja utworu "Dzienniki Gwiazdowe" (Звездните дневници) Stanisława Lema - w nowej rubryce poświęconej książkom na stronach serwisu DNES (taka nasza Wirtualna Polska, czy Onet. Fotografia okładki zapożyczona ze wzmiankowanego artykułu).

Wcześniej na przykład natrafiłem na antenie ogólnokrajowej stacji radiowej Horizont (z grubsza jak polska radiowa jedynka) na zaproszenie do teatru na Testosteron Saramonowicza. Przedstawienie ocenione było przez krytyków dość pochlebnie i zachęcająco. Jeszcze kilka tygodni wcześniej wysłuchałem wywiadu ze słynnym polskim profesorem bułgarystą. Chyba ponad godzinę obecny był na radiowej antenie, mówił bardzo ciekawie i to w okolicy godziny 17, a nie w środku nocy. Nie wspominam już nawet zaproszeń na imprezy regularnie organizowane przez Instytut Polski w Sofii. Dużym zainteresowaniem cieszyły się na przykład koncerty z muzyką Chopina, a szczególnym koncert Leszka Możdżera (rok 2010 był rokiem chopinowskim na świecie, stąd obfitość imprez muzycznych także i w Bułgarii).

Ewidentnie wielką rolę kulturotwórczą odgrywa działalność Instytutu Polskiego w Sofii, ale bez autentycznego zainteresowania Polską wśród grupy bułgarskich intelektualistów, aż tak znacząca obecność w bułgarskiej kulturosferze absolutnie nie byłaby możliwa. Dzięki wieloletniej pracy wielu pasjonatów, ja zwykły przechodzień, doświadczam wyrazów sympatii, nawet na przysłowiowej ulicy i od tak zwanych zwykłych ludzi. Przyjemne i sympatyczne!

Nie wiem dokładnie jak rzecz wygląda w Polsce, chciałbym aby nie było żadnej asymetrii i by Bułgaria była obecna w Polskich mediach wyłącznie w kontekstach pozytywnych. Niestety to, co pojawia się z rzadka w mediach głównego nurtu...po prostu szkoda gadać. W zasadzie nigdy nie trafia się nic pozytywnego.Wiedzą o tym doskonale młodzi Bułgarzy jadący do Polski na stypendia, którzy na fali przeróżnych bzdurnych, medialnych stereotypów doświadczają w Polsce rzeczy wielce nieprzyjemnych. Ale to już sprawa samych Bułgarów by porządnie zadbać o pozytywny wizerunek Bułgarii zagranicą, nie tylko w Polsce. Jak to zrobić? Jest to temat na grubszy elaborat ;-) Wydaje mi się, że sprawa jest jak najbardziej wykonalna i to bez wielkich nakładów finansowych.

Fantastycznie z promocją własnego kraju radzą sobie w Polsce Węgrzy. Co chwila relacje z podróży na Węgry, a to w Tygodniku Powszechnym, a to na łamach Rzeczpospolitej. Tradycyjna przyjaźń Polsko-Węgierska jest faktem, szczególnie na płaszczyźnie kultury wysokiej. Pojawia się wiele ciekawych przekładów literackich. Konflikty jakie istniały między naszymi narodami na przestrzeni wieków były raczej niewielkie, pozytywów istniało znacznie więcej. Stąd dziś przyjaźń - swoisty fenomen.

Z Bułgarią konfliktów nie mieliśmy chyba w ogóle. Słowiański kraj o częściowo podobnej do nas Polaków mentalności. Łatwo nam się dogadać, ale odległość fizyczna sprawia, że jakichś wybitnie ożywionych kontaktów między naszymi krajami nie ma. Polonia jest stosunkowo niewielka - 1660 osób ma kartę stałego pobytu. Ile osób ma bułgarskie obywatelstwo i polskie pochodzenie pewien nie jestem, z tego co pamiętam coś w granicach 700-800. Razem około 2500 osób w kraju o 7 mln mieszkańców. W sumie bardzo niewiele. I tym bardziej zadziwia mnie tak częsta obecność Polski w mediach bułgarskich. Dziś Polska była obecna dzięki twórczości genialnego Lema!

Dzień wolności podatkowej w Bułgarii w 2011 roku.

2011-01-07T20:43:00.004+02:00

Jak podał bułgarski Instytut Gospodarki Rynkowej, Bułgarzy w tym roku będą pracowali na utrzymanie swojego państwa do 4 maja. Od 5 maja zaczną pracować na siebie. W Polsce dla przykładu w roku 2010 obywatele pracowali na potrzeby państwa do 23 czerwca. W 2011, ponieważ podniesiono w Polsce podatek VAT, dzień wolności podatkowej wypadnie jeszcze później. Parametr charakteryzuje gospodarkę kraju pośrednio, przy okazji, również pośrednio, pokazuje jak wiele miejsca zajmuje państwo w państwie, a ile miejsca zostaje dla obywatela.

Zaćmienie Słońca

2011-01-04T16:14:00.003+02:00

4 stycznia 2011, częściowe zaćmienie słońca obserwowane w Sofii poprzez prześwity w gęstych chmurach. Stałem w klapkach na balkonie, w sweterku..temperatura jakieś -7C, wiatr. Czatowałem, aż gęste chmury zechcą się rozsunąć na chwile. Na pierwszym zdjęciu doskonale widoczna jest plama słoneczna. W sumie było ich widocznych aż siedem, tylko zamazały się podczas przeskalowywania zdjęcia do mniejszego rozmiaru. Piękne zjawisko - pomyślałem - i od razu skojarzyło mi się z twórczością Prusa. Nie pamiętam tylko, czy to w Faraonie, czy w noweli 'Z Legend Starożytnego Egiptu' zawarł Prus opis wykorzystania przez kapłanów zaćmienia słońca do celów politycznych.

30 stopni różnicy

2010-12-01T09:44:00.001+02:00

Ciepły wiatr znad Afryki przywiał nam tu do Sofii sporo ciepła. Aż trudno uwierzyć, że w centralnej Polsce jest teraz tak zimno (-19C), kiedy wychodzi się z domu i nie trzeba dopinać kurtki, a tym bardziej odśnieżać auta:) Na razie jeszcze prognozy pogody wyglądają dobrze:) Oby jak najdłużej.

Żółte kwiaty mlecza wyglądają na soczystym zielonym trawniku niesamowicie. Szczególnie 2 grudnia:) Ale nic dziwnego, że dobrze się mają na tym trawniku, bo kto nie lubi temperatury 19,8 stopnia o tej porze roku.

Kinomania 2010 - wrażenia z projekcji

2010-11-27T00:56:00.004+02:00

Nie spodziewałem się, że na projekcję filmu Nanga Parbat zwalą się takie tłumy. Cieżko było kupić bilet, na szczęście sprzedawano też miejsca stojące. Kino było pełne, włącznie z każdym skrawkiem podłogi. A wśród podłogowiczów i ja. Nikt podczas filmu nie wyszedł. Wrażenia niesamowite. Spada lawina: huk, drżenie podłogi i ciała. Zdjęcia również niesamowite. A historia, mimo że doskonale znana (bo to przecież biografia Reinholda Messnera i jego tragicznie zmarłego brata Güntera) i tak trzymała w napięciu. Nie mam pewności, czy rosły facet, który siedział na podłodze obok mnie plakał, czy tylko wzrok mu się zmęczył, bo i mnie w pewnym momencie nieco obraz się zamazał ;-). Jeśli tak wygląda frekwencja na pozostałych filmach, to jestem pod wrażeniem głębokim!

Prawdziwa historia Bułgarii - arcyciekawy blog

2010-11-25T21:18:00.003+02:00

Przed chwilą natrafiłem na bardzo ciekawy blog: Prawdziwa historia Bułgarii (Истинската българска история)
Sporo genialnie opracowanych ciekawostek z zaprzeszłej historii Bułgarii - czasy Traków, przemieszanie mitologii z dowodami historycznymi, analizy onomastyczne, mapy, zdjęcia...zapowiada się to wszystko wyjątkowo smakowicie. Widać, że materiały opracowywane przez wysokiej klasy profesjonalistę! Przy okazji słownik pewnie mój słownik rozgrzeje się w dłoniach do czerwoności, a coś tam zawsze się zapamięta ;-)

Katastrofa demograficzna

2010-11-22T17:34:00.009+02:00

Jakiś czas temu przyglądałem się zagadnieniom demografii bułgarskiej, najbardziej interesowały mnie czasy odzyskania niepodległości oraz wpływ wojen na liczebność populacji, ale dotarłem też w swych poszukiwaniach do czasów współczesnych. Mam wrażenie, że dwa wielkie problemy demograficzne trapią dzisiejszą Bułgarię. Oba powiązane są ze sobą w sposób ścisły, przez co ich efekty tragicznie się kumulują. Pierwszy to emigracja: dzieciaki już w przedszkolach marzą o tym, by wyjechać zagranicę. Regularnie słucham programu radiowego, w którym prowadząca zadaje pytania dziecom. Różne pytania, o różne rzeczy. Z przerażeniem słuchałem programu, w którym pierwszaki opowiadały o swoich wyjazdowych planach! Dzieciaki chętnie uczą się języków obcych, chodzą do gimnazjów językowych, zdają maturę w obcym języku. Podejmują studia zagranicą i przeważnie nie wracają. Ci, którzy po skończeniu studiów próbują 'ustawienia się' w Bułgarii po roku, góra dwóch latach ponownie wyjeżdżają, ale już na stałe. Tam biorą kredyty hipoteczne, tam kupują domy, tam rodzą się ich dzieci. Bo tam polityka prorodzinna to nie polityczny slogan, a realna rzeczywistość. I tu dochodzimy do drugiego problemu demograficznego: struktury etnicznej urodzin. Okazuje się, że etniczni Bułgarzy rozmnażają się najmniej, z grup tworzących państwo bułgarskie. Znacznie więcej rodzi się Bułgarów pochodzenia romskiego i tureckiego, przez co, jak przewidują demografowie w roku 2050 etnicznych Bułgarów będzie zaledwie 3,4mln, Romów 2mln, Turków 1,5mln. W roku 2100 Bułgarów zostanie już tylko 0,3mln, Romów będzie 8mln, Turków 1,5mln.
W roku 2150 nie będzie już śladu po potomkach wielkich i dumnych Traków!

Tak zwana 'poprawność polityczna' sprawiała, że dotychczas nie pojawiały się tego typu rozważania w mediach głównego nurtu. A teraz proszę: Bułgarzy będą egzotyczną mniejszością

Ponieważ panuje kryzys i trzeba szukać oszczędności w wydatkach, możliwe, że podobnie jak w pozostałych krajach Europy nasilą się postawy radykalne wobec mniejszości romskiej. Prasa europejska przestała wprawdzie ostatnio pisać o tematyce romskiej, ale to, że nie pokazuje się termometru, nie znaczy, że gorączki nie ma. Podskórne problemy niestety nie wygasły. Obawiam się, że kumulujące się napięcia, w którymś momencie wypłyną na powierzchnię ponownie, tyle, że z dużo większą siłą. Lektura komentarzy pod zalinkowanym artykułem nie pozostawia złudzeń.

Doni i Neti - trochę muzyki

2010-11-19T14:03:00.007+02:00

Doni i Neti (Дони и Нети) - w 3 odsłonach. Zabawne pioseneczki i moje niedoskonałe tłumaczenia.

Pokaż mi twoje frape
Pokaż mi twoje małe słodkości
Pokaż mi twoją filiżankę z nescafe
Pokaż mi!

Pokaż mi nożyczki w ręce
Pokaż mi chwile krótkie
Pokaż mi film na twoim niebie
Pokaż mi!

Pokaż mi swój uśmiech
Pokaż mi twoją delikatną siłę
Pakaż mi, żebym mógł i ja pokazać Ci.
o-o-o-o

Pokaż mi jak się cukier skrzy
Pokaż mi twoje pocałunki
Pokaż mi słodkość i ją posól
Pokaż mi!

Pokaż mi twoje oczy
Pokaż mi swoją obłudę
Pokaż mi ciepłe i chłodne dni
Pokaż mi!

Pokaż mi swój uśmiech
Pokaż mi twoją delikatną siłę
Pakaż mi, żebym mógł Ci to pokazać i ja
o-o-o-o

Pokaż mi twoje frape
Pokaż mi twoje małe słodkości
Pokaż mi twoją filiżankę z nescafe
Pokaż mi!

Już czas byśmy zbawili świat
Dla zdrajców i bohaterów, dla miłości i wojny
Już czas…byłem w tysiącu miejsc
Widziałem wschody i zachody, widziałem cudzą wolność
Mam dużo czasu, dlatego usiądźmy i popatrzmy razem na ziemie, posłuchajmy deszczu
Jest wiele czasu, ale niema czasu by poczuć wolność skrytą wewnątrz naszej ciszy

Już czas byśmy zapomnieli o pośpiechu.
Niech spieszy się wiatr, który przemierza świat.
Jest czas na odległe miejsca, które zobaczymy kiedyś
Nasza wolność jest tu, mamy dużo czasu. Dlatego usiądźmy i popatrzmy razem na ziemie, posłuchajmy deszczu
Jest wiele czasu, ale niema czasu by poczuć wolność skrytą wewnątrz naszej ciszy

Niezły klimat biznesowy w Bułgarii

2010-11-18T16:16:00.005+02:00

Bank Światowy regularnie monitoruje warunki prowadzenia działalności gospodarczej w różnych krajach świata. W odniesieniu do Bułgarii skonstatował, że jest to 51 kraj na świecie pod względem warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Bardzo dobrze oceniony został system podatkowy. Pod tym wzgledem Bułgaria jest na 2 miejscu na świecie!!! A to za sprawą podatku liniowego w wysokości 10%. Ten niski podatek jest doskonałym wabikiem dla inwestorów.

A gdzie w owym rankingu jest Polska? Niestety daleko, daleko za Kirgistanem i Azerbejdżanem. Zaraz za Ganą, Białorusią i Zambią...czyli na 70 miejscu.

Link do rankingu --->RANKING

Kinomania 2010

2010-11-13T11:46:00.032+02:00

Corocznie, począwszy od roku 1987, odbywa się w Sofii ciekawa impreza filmowa - Kinomania. Początkowo zwała się - Panorama Światowego Kina - i ta nazwa najlepiej oddaje charakter przedsięwziecia, polegającego na prezentacji filmów, które nie gościły na ekranach bułgarskich kin ze względu na ich rzekomo małą, że tak powiem komercyjność (filmów, filmów nie kin).

W sumie zaprezentowanych zostanie 72 filmów o tematyce różnorodnej. Są wsród nich fabularyzowane biografie (Nelsona Mandeli, Konfucjusza, Reinholda Messnera), są i animacje dla dzieci. Produkcje pomocniczo podzielone zostały na podkategorie: kino azjatyckie, latynoamerykańskie, włoskie, francuskie, brytyjskie, filmy dokumentalne, muzyczne, dla dzieci, festiwal festiwali, Akira Kurosawa.

Kilka przykładów tak na szybko:

L'Affaire Farewell (2009), reż. Christian Carion, z Emirem Kusturicą w roli głownej.
http://kinomania.bg/en/movie/48/

Polski akcent w dziale film dla dzieci. Magiczne drzewo (2009) reż. Andrzej Maleszka.
http://kinomania.bg/en/movie/25/

Miłośnicy wysokich gór z przyjemnością pewnie obejrzą sfabularyzowaną biografię Reinholda Messnera, opowiadającą o narodzinach jego marzeń i utracie brata, z którym razem górskie wyzwania podejmował. Nanga Parbat (2010) reż. Joseph Vilsmaier.
http://kinomania.bg/en/movie/69/

Kawasaki's rose (2009) reż.Jan Hrebejk, film znany w Polsce jako Czeski błąd. Doskonale praca z zakresu nurtu rozrachunkowo lustracyjnego.
http://kinomania.bg/en/movie/73/

Flamenco flamenco (2010) reż. Carlos Saura - pieknie zrealizowana opowowieść no własnie o czym ;-)
http://kinomania.bg/en/movie/65/

Konfucjusz (2010) reż. Hu Mei - kolejny tak zwany mit założycielski Chin. Kino służące budowaniu chinskiej tożsamości narodowej. Ze względu na niezwykłą dbałość o filmowy detal: perfekcyjny montaż i kadry warto obejrzeć!
http://kinomania.bg/en/movie/79/

Kulturowy klimat Japonii. Zdobywaca Oskara w 2009 roku - Okuribito - odejścia w reżyserii Yôjirô Takita (2008)

Kilkanaście filmów widziałem już wcześniej. Kolejne będę musiał wpisać sobie na prywatną listę filmów do obejrzenia. Ale na co się wybrać do kina? Oto jest pytanie :) Przeglądam teraz program festiwalu, film po filmie, i wciąż jeszcze nie wiem co obejrzę na srebrnym ekranie.

Wiecej szczegółow, krótkie opisy filmów i trailery pod linkiem:

http://kinomania.bg/en/movies/

A zaraz po Kinomanii rusza w NDK "Tydzień Kina bałkańskiego" "Балканска киноседмица” (od 29 listopada do 5 grudnia). Niedawno odbywał się Złoty Kukier, międzynarodowy festiwal filmów animowanych. W marcu miała miejsce 14 edycja Sofia International Film Festival.
Dużo dzieje się w światku filmowym w Sofii. Kinomani mają gdzie ucztować i czym się pożywiać!

Parki Sofii - Borisova Gradina

2010-11-08T00:41:00.005+02:00

Parki w Sofii to miejsca bardzo uczęszczane. Starsi ludzie siadają na ławkach, pogadają albo rozegrają partyjkę szachów. Młodzież leży na trawnikach i też się zabawia świetnie. Rodzice z małymi dziećmi przebywaja na placu zabaw. Nikt tu nie zabrania biegania po trawniku. Nie ściga się też parkowiczów za picie piwa. A mimo to nie widać by ktokolwiek miał problemy z równowagą, albo zachowywał się głośno lub nieprzyzwoicie. Ani razu przez okres roku nie widziałem nigdzie rozbitego szkła. Pełna kultura.
Można też przekąsić małe 'conieco'. Kukurydza prażona, gotowana, orzeszki, słonecznik, kebab, frytki, naleśniki, lody i wiele, wiele innych rzeczy mniej lub bardziej smacznych rzeczy. Nic dziwnego, że parki w Sofii pełne są ludzi od rana do zmierzchu. A już szczególnie w niedzielę. Dziś, 7 listopada było na tyle ciepło, że dało się chodzić w krótkiej koszulce. Pełne słońce, błękitne niebo. Kolorowe liście i zielone trawniki. Świetna pogoda na spacer.

Zdjęcia zrobiłem w połowie październikia około godziny 20, dziś niestety zapomniałem włożyć do apartu baterii :) Aparat oczywiście zabrałem.

Słonia i żółwia pamiętają rodzice jeszcze z własnego dzieciństwa.

Place zabaw zrobiono bardzo nowocześnie. Wyłożone są bardzo miękką gumą amortyzująca upadki, a sprzęty wykonane są tak, by nie było kantów, ostrych krawędzi, czy wystających śrub. Bardzo przemyślane projety. W mieście wszystkie nowe instalacje dla dzieci są zrobione perfekcyjnie. Podziwiam Bułgarów za to!

No i obowiązkowa rzecz w przestrzeni publicznej w Bułgarii: darmowy dostęp do Internetu. Nie tylko w budynkach użyteczności publicznej, centrach handlowych, restauracjach, na stacjach paliw i dworcach. Również w parkach jest dostęp do bezprzewodowego Internetu! Brawo!!!

Dobranoc

2010-11-03T11:17:00.000+02:00

Istnieje pewna drobna, acz fascynująca rozbieżność między znaczeniem słowa 'dobranoc' w języku bułgarskim i polskim. Taka oto sytuacja zilustruje tę różnicę najlepiej:
Absolutny środek nocy. Do radia dzwoni słuchacz i na powitanie mówi co? Dobranoc! Dopiero później zaczyna rozmowę.
Takich drobiazgów jest znacznie, znacznie więcej. Każdy dzień zaskakuje czymś nowym :)

Kiwanie głową

2010-10-04T11:47:00.004+03:00

Po raz kolejny przytrafiła mi się sytuacja, w której wieloletnie przywyczajenie do kiwania głową w dół by przytaknąć, takie na sposób Polski, europejski i światowy wręcz, stało się przyczyną małego nieporozumienia z Bułgarami. Tym razem było to tak:
wchodzę do klatki schodowej, widzę nadchodząca dziewczynkę. Pytam, czy też chce wejść. Dziewczynka anemicznie kręci głową na boki. Zamykam drzwi przed jej nosem! Po kilkunastu sekundach zdałem sobie sprawę z tego, że odpowiedziała 'tak' i wracam by otworzyć jej drzwi.
Staram się pamiętać by samemu nie przytakiwać kiwaniem głową, bo dochodzi do irytyjących sytuacji kiedy werbalnie odpowiadam, że rozumiem, że zgadzam się z rozmówcą, a gesty mówią coś przeciwnego.
Strasznie ciężko nad tym zapanować. I robi się momentami nawet groźnie z tego powodu.
Stoi facet na prawym pasie, pyta czy go wpuszcze. Ja kiwam głową w dół, że tak. Dla niego to jest odpowiedź, że 'nie', a ręką pokazuję mu po bułgarsku - dawaj, dawaj. Wjeżdzaj! I człowiek jest tą moją niespójnością gestów mocno skołowany.
Ciekawe jak Bułgarzy radzą sobie z tą swoja odwrotną gestykulacją będąc za granicą?

20 lat wytwórni fonograficznej Payner

2010-06-12T19:37:00.006+03:00

Planeta Payner obchodziła 9 czerwca swoje 20 urodziny. Impreza przed cerkwią Aleksandra Newskiego była tak bardzo huczna, że w głowie huczało mi jeszcze przez pół nocy. Szum i świst w uszach, bo nie pomyślałem o zabraniu stoperów, by ten potężny dźwięk 'nieco' przytłumić. A biorąc pod uwagę, że tłum śpiewał z wykonawcami tak głośno, żeby słyszeli oni ten ryk na scenie...to tłumić naprawdę było co. Nie, nie - spoko. Było bardzo fajnie widzieć, słyszeć i momentami czuć olbrzymi entuzjazm tłumu. Młodzież, trochę dorosłych, trochę dzieci. Wszyscy bawili się wyśmienicie. Takich pokładów energii wyzwalanej w jednej chwili przez tysiące młodych ludzi nie widziałem nigdy! Totalny Power - bardziej się chyba już nie da. (Koncerty wielkich gwiazd rocka są jednak trochę spokojniejsze). Poczucie wspólnoty dzięki czałga? Niesamowite! Ani Wielkanoc, ani święto odzyskania przez Bułgarię niepodległości nie było w stanie przyciągnąć takiej liczby dzieciaków, a popkultura owszem! Przy okazji dotarło do mnie, że wytwórnia fonograficzna Payner działa według genialnego modelu biznesowego, skoro przetrwała na rynku 20 lat i radzi sobie doskonale. Opiszę ten temat innym razem, bo jest to rzecz bardzo ciekawa. A tymczasem wrócę jeszcze pamięcią do koncertu. Występowały po kolei gwiazdy 'stajni' Payner, przeważnie śpiewały po jednym kawałku, bez możliwości bisowania, ale gdy nadeszła kolej Preslavy - carycy bułgarskiej czałgi, wiadomo było, że nie może się skonczyć na jednym kawałku. A kiedy wszystkie dziewczyny zaczęły razem z Preslavą śpiewać - całuj moje usta, całuj moją skórę, całuj wszędzie tam gdzie wiesz, że uwielbiam... facetom opadły normalnie szczęki. Taka właśnie jest czałga - aż od niej iskrzy. W Polsce nie ma takiego muzycznego zjawiska. (Kolejny temat na osobny wpis). A na sam koniec odśpiewana została piosenka patriotyczna o dorastaniu w Bułgarii i pięknie tego kraju i to była dla mnie największa niespodzianka. Wolno odśpiewana, nastrojowa jak na przyzwoitą balladę przystało. Dzieciaki miały ręce w górze, rytmicznie chwiały się na boki. Śpiewali absolutnie wszyscy! Tak też można budować poczucie wspólnoty i wytwarzać uczucia patriotyczne. Brawo. Brawo. Brawo.

A teraz do obejrzenia zdjęcia i filmik:.

Kopriwsztica

2010-06-05T12:33:00.004+03:00

Istnieje w Bułgarii bardzo silne przywiązanie do tradycji narodowo-wyzwoleńczej. Bułgaria jest w pełni niepodległym krajem od 1878 roku, ale wcześniej, przez niemalże 500 lat była częścią Imperium Osmańskiego, gdy po wiekach świetności utraciła niepodległość na rzecz Turcji. Bułgaria miała nieszczęście stanąć potężnemu imperium nad drodze do podboju Europy. Konfrontację z silniejszym przeciwnikiem przegrała. Przegrały też i kraje leżące daleko na północ. Węgrzy przez 300 lat przymusowo doświadczali, co to znaczy być pod okupacją turecką. Nie była ona nastawiona na fizyczną eliminację narodu podbitego. Uciążliwe były strasznie wysokie podatki, które nie pozwalały krajowi na rozwój. Na Węgrzech Turcy nie narzucali siłą religii, nie zamykali szkół węgierskich. W Bułgarii było gorzej. W efekcie, kiedy Bułgaria po 500 latach stała się w końcu niezależna - brakowało jej nowoczesej gospodarki, brakowało kadry technicznej, brakowało nauczycieli i lekarzy! (Pierwszą Akademię Medyczną założył w Bułgarii Polak. Wiecej na temat Polaków w Bułgarii na przełomie XIX i XX wieku zawiera doskonała praca Michała Baranowskiego, zamieszczona na stronach serwisu http://www.bulgaricus.pl/).

Nas Polaków przed podzieleniem losu krajów podbitych przez poteżną w ówczesnych czasach Turcję uchronił Jan III Sobieski, który swoją genialną akcją militarną powstrzymał pochód imperium tureckiego.
Ale miało być o Kopriwszticy, a zrobiła się całkiem przydługa dygresja na temat potęgi imperium osmańskiego. Już przechodzę do rzeczy.

W kwietniu 1876 roku Kopriwsztica była jednym z najważniejszych ośrodków powstańczych. Powstanie antytureckie zostało szybko stłumione, ale stanowiło bardzo ważny etap odzyskiwania przez Bułgarię niepodległości. Naturalnym jest, że Bułgarzy oddają cześć swoim bohaterom, przykładając niezmierną wagę nawet do najdrobniejszych szczegółów tamtych wydarzeń. Do miejsc takich jak Kopriwsztica czy Panagiuriszte zagraniczni turyści jeżdżą, a Bułgarzy niemalże pielgrzymują.

Magiczne miejsce, piękne miejsce. Niektóre jego części mają się świetnie - szczególnie te, o znaczeniu historycznym, objęte opieką państwa. Są też w domy stare, które opuszczone przez swych dawnych właścicieli umierają powoli. Niektóre rozsypują się przy trzesieniach ziemi, a później nie ma kto ich naprawić, albo odbudować. Dziś mieszka w Kopriwszticy ledwie ponad 2500 mieszkańców. Z tendencją spadkową, jak na całej prowincji bułgarskiej, co miejscu niezbyt dobrze wróży, ale ostatecznie Kopriwszticę z całą pewnością ocali chlubna historia zapisana krwią narodowych bohaterów.

Unia Europejska kontra Bułgaria - w karykaturze

2010-06-01T10:19:00.001+03:00

W parku przed Uniwersytetem Sofijskim stała jakiś czas temu wystawa plakatów, których tematem przewodnim była integracja europejska Bułgarii. Humorystycznie narysowane obrazki przyciągały uwagę bardzo wielu przechodniów. Oto kilka rysunków:

prof. Jerzego Buzka Polakom przedstawiać chyba nie trzeba :)

Balkan Music Awards 2010

2010-05-18T01:47:00.005+03:00

16 Maja 2010 roku obył się w Sofii finał pierwszego w historii Balkan Music Awards - wielkiego, ogólnobałkańskiego przedsięwzniecia pop-kulturowego. Zaprezentowali się wykonawcy z: Albani, Bośni i Hercegowiny, Bułgarii, Chorwacji, Czarnogóry, Grecji, Macedonii, Rumunii, Serbii, Słowenii i Turcji.
Impreza transmitowana była do poszczególnych krajów, głosy oddawało się SMS-ami. Nie ma to przedsięwzięcie rozmachu tak wielkiego jak Eurowizja, choć sama muzyka akurat jest jak najbardziej eurowizyjna - ten sam typ płyciutkiego, muzycznego i tekstowego badziewa. Mimo to, niektórych rzeczy dało się posłuchać. Ale co innego jest tu ważne. Udało się zorganizować wspólną imprezę dla krajów, które jeszcze niedawno ze sobą walczyły, a przynajmniej były ze sobą mocno skłócone - jak w wypadku, krajów wyodrębnionych z tworu politycznego zwanego Jugosławią. Bardzo dobry to prognostyk. Bałkańskie kraje wspópracujące ze sobą będą mogły osiągnąć znacznie ambitniejsze polityczne i gospodarcze cele. Podkreślanie rzeczy wspólnych to doskonała strategia, bo tak naprawde wiele z tych krajów ma języki bardzo podobne do siebie. (W stopniu znacznie, znacznie przewyższającym podobieństwo języka polskiego i języka słowackiego). Oczywiscie nie mam na myśli greckiego, tureckiego i rumuńskiego. Bo to języki od siebie bardzo odległe :) Ale tak, czy siak interesy można mieć przecież wspólne.
Szczególnie na tle historii najnowszej Bałkanów byłaby to rzecz fantastyczna!
Może rozmarzyłem się za bardzo?
Niestety siły wyższe nie podzielały mojego entuzjazmu, pogoda była paskudna, wiał bardzo silny wiatr, mocno padało. Dlatego wbrew pierwotnym planom, imprezę oglądałem w telewizji.

Całe teledyski piosenek startujących w konkursie znajdują się tu --> http://balkanika.tv/videos/bg/

A tu w ogóle wszystko na temat imprezy, na jej stronie oficjalnej --> ttp://www.balkanika.tv/

Telefoniczna informacja o obiektach turystycznych

2010-05-17T10:55:00.000+03:00

Przy atrakcjach turystycznych w całej Bułgarii umieszczone są charakterystyczne brązowe tablice z krótkim opisem i numerem telefonicznym, pod którym za 1.20 lewe można wysłuchać przez własny telefon komórkowy informacji o oglądanym obiekcie. Bardzo to wygodne i pożyteczne rozwiązanie. Podobnie jest w niektórych galeriach i muzeach, z tym, że tam przekaz jest darmowy. Wpisuje się numer umieszczony przy dziele sztuki i już wiedza sączy się do ucha, po angielsku albo po bułgarsku, jak kto woli. Dla muzeum korzystanie z infrastruktury telefonii komórkowej pewnie jest i tańsze i praktyczniejsze w realizacji, niż bawienie się ze specjalnymi przekaźnikami i słuchawkami wypożyczanymi przez zwiedzających. Co własny telefon, to własny telefon. Brawo.

62 letnia Bułgarka urodziła bliźniaki - w społeczeństwie zawrzało!!!

2010-05-13T21:36:00.011+03:00

62 letnia Krasimira Dimitrova (Красимира Димитрова) z Ruse (w Bułgarii) urodziła bliźniaki poczęte drogą in-vitro .
Prawo bułgarskie nie dopuszcza zapłodnienia in vitro w tym wieku. Granica dopuszczalnego wieku kobiety wynosi 43 lata. Ale ponieważ jajeczko nie należało do Krasimiry Dimitrovej, to możliwe było wykorzystanie luki prawnej do tego eksperymentu. Prawo niestety jest niedoskonałe, posiada dziury i niedoprecyzowania, co jest zrozumiałe w sprawach całkiem dla niego nowych! Problem mają także etycy.
Sejmowa komisja zdrowia własnie się zbiera w przyspieszonym tempie, jeden z jej przedstawicieli, doktor Łaczezar Ivanov (Лъчезар Иванов) ginekolog-położnik z olbrzymią praktyką będzie optował za tym, by dla kobiet po 40 roku życia istniał penalizowany zakaz zachodzenia w ciążę wspomaganą in vitro, niezależnie od tego, czy kobieta jest właścicielką jajeczka, czy nie. Poczęcia naturalne, to inna sprawa. Tu chodzi o zapłodnienie wspomagane.

Społeczeństwo bułgarskie zawrzało. Rozmawia o tym problemie każdy i wszędzie! Na imprezach rodzinnych, na przystankach autobusowych, w metrze... Padają pytania: co stanie się z dziećmi po śmierci matki? Przecież nie mają one nikogo, kto się nimi zajmie później. Nie mają żadnej rodziny poza matką! Jak poradzi sobie ona z opieką nad małymi dziećmi. Każdy rodzic wie doskonale, ile to wymaga czasu i wysiłku, także fizycznego wysiłku. Czy 62 letnia kobieta temu podoła? Czy ma ona prawo dla własnego kaprysu skazywać dzieci na wczesne sieroctwo? Argumentów na nie jest znacznie, znacznie więcej.

Prasa przytacza przykład 67 letniej Hiszpanki, która zmarła po 2,5 roku od urodzenia dzieci. W wyniku późnej ciąży, przez nietypowe dla wieku przesterowania systemu hormonalnego rozwinął się u niej nowotwór.

Film serwisu dnes.bg - wywiad z 62 letnią matką, która z zawodu jest psychiatrą. Wypowiada się też lekarz prowadzący ciążę. W 30 tygodniu ciąży stan matki drastycznie się pogorszył. Ciąża zagrażała jej życiu i konieczna była cesarka. Lekarz twierdzi, że maluszki mają wielkie szanse żyć zdrowo! Dzieci ważą odpowiednio 500 i 900 gramów. Film koniecznie trzeba obejrzeć!

http://www.dnes.bg/obshtestvo/2010/05/12/62-godishna-rusenka-rodi-bliznaci.90908

Precedens jaki powstał, zapewne doprowadzi do szybkich uregulowań prawnych. A wcale nie jest to rzecz taka prosta. Jaka jest granica wolności osobistej? Czy kobieta ma bezwględne i całkowite prawo decydowania o sobie i swoim ciele? Od którego momentu jest to decydowanie również o czyimś życiu. Życiu biologicznie obcych jej osób. Ona na początku jest tylko czymś w stylu wyrafinowanego inkubatora, dla nieswojego materiału genetycznego. W sensie genetycznym to nie są jej dzieci!
Czy społeczeństwo powinno ponosić odpowiedzialność za jej wybory. Odpowiedzialność finansową, opowiedzialność moralną. Z takiego ciężaru gatunkowego pytaniami przychodzi się zmierzyć Bułgarom już teraz!
Debata w Bułgarii właśnie się rozpoczęła, ale i bardzo szybko starzejąca się Europa problemu nie uniknie! Także pozostali Europejczycy już wkrótce będą zmuszeni odpowiedzieć sobie na fundamentalne pytania eteczne!

6 maja - dzień św. Jerzego

2010-05-11T16:17:00.009+03:00

6 maja jest w Bułgarii dniem wolnym od pracy. Jest to duże święto. Tradycyjnie spożywa się pieczoną jagnięcinę, koniecznie zakrapiając rakiją. Na wsiach jest to tradycja szczególnie silna i wciąż żywa. Na rożnach, nad rozrzażonym węglęm mężczyźni pieką jagniątka, gadka płynie majestatycznie i niespiesznie, w rytm powoli obracanego rożna. Nie można w takiej chwili nie raczyć się rakiją. (Pamiętamy, że rakiję sączy się powoli, delektując się każda wypijaną kropelką ! Picie tego trunku tak jak wódki czystej - czyli chlup, w ten głupi dziób - to straszne chamstwo.)

Jagnięcina to danie obowiązkowe w dzień św. Jerzego. Tyle wiem z telewizyjnej transmisji. Żałuję, że nie miałem okazji zobaczyć tego na żywo. Ale, w zamian ogladaliśmy z rodziną paradę wojskową. Od 1890 roku dzień 6 maja jest też świętem wojska. I chyba dość lubiane jest to święto oceniając po tłumach ludzi, którzy przychodzą je oglądać. W tym roku, ze zględów oszczędnościowych, parada wojskowa była zaledwie symboliczna. Przedefilowali żołnierze, przeleciała formacja zdaje się 3 helikopterów. I koniec.

W roku 2009 było znacznie wiecej sprzetu: helikoptery kilku rodzajów, samolot transportowy, 3 samoloty Mig 29 Fulcrum, transportery opancerzone, czołgi, mobilne stacje radarowe, wyrzutnie rakiet. Jednym słowem wielka radość dla fanów militariów i licznie przybyłych rodziców z dziecmi.

W prawym górnym rogu na czarnej tablicy znajduje się napis 'CHERVILO'. 'Czerwiło' czyli coś służące do czerwienienia (adekwatnie jak nasze czernidło). Jakże trafna nazwa dla czołgu ;-) A w rzeczywistość słowo to oznacza szminkę :) Tez nieźle.

Huk, dym, wibracje podłoża. Wygladało groźnie. A co to? Aaa...nie mogę powiedzieć ;-)

Wydaje mi się, że rok 2010 jest pierwszym, w którym na paradzie wojskowej pojawili się marynarze płci żeńskiej. Mam tu kłopot terminologiczny. Marynarz to wiadomo, marynarka - instytucja w ramach, której działaja marynarze, więc jak nazwać kobietę marynarza?

Żołnierze różnych formacji bardzo chętnie pozowali do zdjęć. Sporo dzieciaczków będzie miało pamiątkę :)

Filmik z oficjalnych uroczystości:

Wojujący maskulinizm narodził się gdzieś w Sofii ;-)

2010-04-27T12:14:00.002+03:00

Że feminizm może wojować, to wiemy! Ale proszę - w końcu i faceci dojrzeli potencjał drzemiący w użyciu haseł nacechowanych płciowo. W reakcji obronnej na agresywny feminizm musiał w końcu powstać ruch przeciwstawny czyli - maskulinizm ;-) Maskulinizm - jako odpowiedź na feministycznie zabarwiony seksizm ;-)

Oto jego pierwszy, nieśmiały wykwit, zaledwie forpoczta, ale w końcu jest już widoczny ślad jego istnienia.

Dziewczyna mówi do chłopca: tym zamierzam kontrolować twoje życie.

Galaretka o smaku Earl Grey

2010-04-25T00:02:00.013+03:00

Dziś o małym odkryciu kulinarnym poczynionym dzięki zaprzyjaźnionej Bułgarce. Galaretka o smaku herbaty Earl Grey - uzyskana przez dodanie do galaretki olejku z pomarańczy bergamota /Citrus bergamium/. Bardzo ciekawy produkt. Opakowany niezbyt estetycznie, ale zawartość pudełka jest bardzo interesująca. Stosowana jest obok orzechów, czy rodzynek jako dodatek do babki drożdżowej, zamiast naszych skórek pomarańczowych. Ale z duża dozą przyjemności można ją jeść samą delektując się smakiem znanym z herbat typu Eearl Grey. A gdyby na taką kostkę zapodać również kropelkę cytryny?

Oczywiście jest to namiastka, co jednak zrobić w przypadku... braku dostępu do wrzątku by herbate zaparzyć? W górach jest to rozwiązanie rewelacyjne wprost. Energii dostarcza, smak jest wyborny...tylko niestety nie grzeje ;-) W sam raz na lato :)

Martenice już dawno zdjęte, a z wiosną tak różnie.

2010-04-22T00:04:00.001+03:00

Martenice już dawno zdjęte, a z wiosną tak różnie. Raz cieplej, raz zimniej, na Czarnym Wierchu padał wczoraj ponoć jeszcze śnieg. Bociany trochę się tym zdezorientowały, jaskółki także, na szczęście temperatura w Sofii nie spadła poniżej 4 stopni, kwitnące drzewa nie przemarzły. Powinno być dobrze.
Wysyp Martenic na drzwach nastąpił tuż przed Wielkanocą, ale niektórzy Marteniczki nosili jeszcze w cerkwi podczas mszy Wielkanocnej. Widać nie spotkali do tego czasu bociana, ani jaskółki. W centrum Sofii jest z tym pewien kłopot. Ale gdy drzewa owocowe zakwitną, nie trzeba dłużej zwlekać, można Marteniczkę podarować takiemu owocowemu drzewku. (Można i włożyć ją pod kamień, ale chyba metoda nie jest już zbyt popularna, jako mniej widowiskowa). Uwielbiam ten marcowy zwyczaj. Szkoda, że my Polacy nie mamy tradycji noszenia czegoś biało-czerwonego na przykład w dniu 3 maja. Węgrzy na przykład w dniu 15 marca przypinają do piersi kokardkę w narodowych barwach by upamiętnić rocznicę wybuchu Wiosny Ludów. Niezależnie od tego, czy ich poglądy są lewicowe i popierają postkomunę, czy są prawicowymi wyborcami Viktora Orbana. Bardzo ładny zwyczaj. Ależ odbiegłem od marteniczkowego tematu :)

Przysłowia ludowe na słodko

2010-04-20T09:01:00.003+03:00

Z okazji marteniczkowego święta, duża znana cukiernia dodawała w marcu do pysznej kawy jeszcze taki mały, sympatyczny drobiazg. Pięknie wykonany, poręczny kartonik z bułgarskim przysłowiem ludowym. Niesamowicie fajny pomysł by przypominać elementy bułgarskiego folkloru słownego, który ze swej natury bardzo podatny jest na zanik w dzisiejszych dynamicznych i merkantylnie nacechowanych czasach.

W moim wolnym tłumaczeniu przysłowia brzmią tak:

Z niczego powstaje coś, ale i coś w nic obrócić się może.
Język kości nie ma, ale kości kruszy.

Pod adresem internetowym wydrukowanym na kartoniku można sobie obejrzeć jakież to smakołyki serwuje cukiernia :)

Dzieje się rzecz niesamowita

2010-04-14T10:21:00.014+03:00

Tragedia Polskiego Narodu staje się znana coraz szerzej. Dziś pani w żłobku do którego chodzi mój synek zaczęła mówić o Katyniu! Straszna katastrofa uruchomiła po 70 latach zadziwiające mechanizmy odzyskiwania pamięci historycznej i przekazywania wiedzy o niej Światu. Jest to rzecz wielka, że pielęgniarka w żłobku w Bułgarii, albo ekspedientka w kiosku z baniczkami wiedzą już o Katyniu. Tym obecnym i tym dawnym. Podobnie pewnie jest i w innych krajach.

Prezydent RP nie żyje

2010-04-10T20:59:00.012+03:00

Bułgarska telewizja państwowa BHT – w głównym wydaniu wiadomości jako pierwszą informację dziennika nadała materiał o katastrofie, w której zginął dziś Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej – profesor Lech Kaczyński. W 18 minutowym bardzo dobrze przygotowanym, obiektywnym materiale zaprezentowano sylwetkę Prezydenta, specjalnie podkreślono jego dokonania w walce z komunizmem, przedstawiono krótkie fragmenty filmów archiwalnych z ważnych uroczystości, w których Lech Kaczyński brał udział. Wspomniano też o jego politycznych marzeniach i celach, nadmieniając, że choć dla Europy nie był partnerem łatwym, to uważany był za patriotę i męża stanu.

Wymieniono pozostałe osoby, które zginęły w katastrofie, w tym Annę Walentynowicz – nazywając ją matką Solidarności. Bułgarska korespondentka będąca w Warszawie przybliżyła w rozmowie telefonicznej nastroje jakie panują obecnie w Polsce. Następnie pokazano ujęcia spod Ambasady Polskiej w Sofii, gdzie Bułgarzy składają kwiaty i zapalają świeczki. Wyrażają współczucie, mówiąc, że Polska jest sojusznikiem i przyjacielem Bułgarii i ta tragedia Polskiego Narodu bardzo ich poruszyła.

Członkowie Polonii bułgarskiej zbiorą się w niedzielę o godzinie 9.00 na mszy żałobnej w Parafii Polskiej w Sofii.

Wszystkie dzieci w Bułgarii mają ubezpieczenie zdrowotne

2010-03-26T19:44:00.009+02:00

Istnieje w Bułgarii pewien fantastyczny mechanizm w systemie ochrony zdrowia. Niezależnie od tego kim są rodzice, milionerami czy żebrakami, WSZYSTKIE BEZ WYJĄTKU DZIECI W BUŁGARII MAJA UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE. Nie płaca za wizyty, nikt nie wymaga od rodzica żadnych świstków, zaświadczeń ani legitymacji. Jeśli przychodzi się z maluchem, po prostu wizyta lekarska jest za darmo. Lekarzowi, za wizytę płaci kasa zdrowych. (W Bułgarii jest optymistyczniej, nie kasa chorych a zdrowych).
Nie ma tak, że dziecko biednych rodziców nie może być normalnie leczone, nawet w szpitalu. To nie wina malucha, że jego rodzice są na marginesie, albo sobie nie radzą.

W Polce natomiast wystarczy zapomnieć zabrać z domu książeczkę RUMowską – /RUM rejestr usług medycznych, nie we wszystkich województwach funkcjonuje/, albo jeszcze gorzej, gdy zapomni się legitymacji ubezpieczneniowej ZUS, by pani w rejestracji była bardzo nieprzyjemna dla rodziców malucha, traktując ich jak naciągaczy albo złodziei, albo wręcz taka strażniczka państwowych pieniędzy nie zarejestruje dziecka do lekarza. OK, ja mogę wrócić do domu, do przychodni nie jest od nas z polskiego domu daleko, ale co mają zrobić rodzice, którzy nie mają z jakiegoś powodu ubezpieczenia? Małe nikomu nic niewinne dziecko, po prostu nie dostanie się do lekarza! Niech sobie choruje biedactwo, co to kogo obchodzi.

Baniczki z białym serem i porem

2010-03-25T11:53:00.012+02:00

Niesamowicie smakuje banica nadziewana białym serem /sirene/ i porem. Nawet gdy nie jest to banica domowego wypieku, a zaledwie gotowe minibaniczki kupowane w paczkach. Przypieka się je w piekarniku i podaje z wytrawnym winem. Traminer się nada, świetnie smakują też z czerwonymi Cabernet albo Merlot.

Sofia nocą - kolejna fotka

2010-03-22T20:52:00.002+02:00

Grecka lekcja

2010-03-17T08:59:00.018+02:00

W sąsiadującej z Bułgarią Grecji trwają od kilku tygodni strajki, rozruchy i widoczny jest paraliż państwa. W bułgarskich dziennikach codziennie mówią o Grecji jako o przestrodze dla Bułgarii. Trwa poważna dyskusja nad koniecznymi krokami antykryzysowymi. Powstał projekt zawierający 25 punktów ratunkowych. W kraju o prawie zrównoważonym budżecie, o niskim w sumie deficycie w odniesieniu do PKB (deficyt Bułgarii 14,2%). O takich niewielkich wydatkach na socjal, że państwo może pozwolić sobie na podatek liniowy wynoszący 10% (słownie: dziesięć procent).

New York Times porównał deficyty i zobowiązania emerytalne wielu krajów. Wnioski proszę sobie wysnuć samodzielnie, szczegóły do rozmyślań znajdują się w tabelce tu --> Artykuł NYT

Wampir Nosferatu roku pamiętnego wypłynął był z Warny

2010-03-15T11:14:00.025+02:00

Oglądając Nosferatu - symfonia grozy - film z roku 1922 wyreżyserowany przez Friedricha Wilhelma Murnaua, zauważyłem na liście przewozowym, że statek wiozący do Wisborga hrabiego Orloka, czyli Nosferatu, wypływał z portu w Warnie (Bugłaria).

Dziwna to nieco trasa z Transylwanii, bo dłuższa, ale jeśli ma to być droga morska, to niech będzie :)
Należy pamiętać, że Bram Stoker - autor książki o Drakuli, czyli literackiego pierwowzoru dla scenariusza Nosferatu - był Irlandczykiem. Wielka Brytania, państwo w owych czasach kolonialne miało bardzo rozwiniętą flotę. W wielu brytyjskich książkach z tamtych czasów statki odgrywają rolę jeśli nie pierwszoplanową to choćby ważna.

Więcej o filmie w zasobach Wikipedii: Nosferatu - symfonia grozy

A tu o samym historycznym Drakuli - o jego politycznej karierze, lawirowaniu między Turcją a Węgrami i o pobycie w Zamku Budańskim, a raczej w jego lochach.

Polskie akcenty na 14 festiwalu filmowym w Sofii 2010

2010-03-13T13:56:00.028+02:00

Polska jest w roku 2010 mocno obecna na 14 Międzynarodowym Sofijskim Festiwalu Filmowym. Prezentujemy kawał porządnego kina. W sumie 6 filmów: 4 krótkie i 2 fabularne. Oprócz tego polskie wątki znalazły się w 2 zagranicznych produkcjach. Na razie napiszę tylko o akcentach polskich, a za jakiś czas wspomnę jeszcze o innych propozycjach przedstawianych na festiwalu.

WĄTKI POLSKIE

Dziwny przypadek Delfiny Potockiej albo tajemnica Chopina /The strange case of Delfina Potocka or the mystery of Chopin/ (1999) Wielka Brytania, reż. Tony Palmer. Więcej o filmie na stronie: http://www.naxos.com/catalogue/item.asp?item_code=100176

Zabić sędziego /Les arbitres/ (2009) Belgia, reż. Lehericey Delphine and Yves Hinant - 77 min. Opis ze strony: http://www.wff.pl/fest/2009/showperformance.xml?f=1833

Jak krytyczne momenty meczu mogę zmienić życie całej rodziny? Jak się czują “faceci w czerni”, kiedy są atakowani przez kibiców? „Zbić sędziego” odsłania życie kilku zawodowych arbitrów z Mistrzostw Europy EURO 2008. Jest wśród nich angielski sędzia Howard Webb, który wywołał wielkie kontrowersje, gdy zarządził rzut karny tuż przed końcem meczu Polska-Austria, oraz Roberto Rosetti, który sędziował w finale. Film powstawał „na gorąco” podczas turnieju. Dzięki mikrofonom przypiętym do ubrania słyszymy komentarze wypowiadane przez sędziów w trakcie meczów. Belgijski producent Jean Libon, inicjator tego projektu, otrzymał specjalne zezwolenie i miał wstęp „za kulisy” dzięki wstawiennictwu prezesa UEFA, Michela Platiniego. Zadziwiający świat zawodowych arbitrów może zrobić ogromne wrażenie nie tylko na kibicach!

FILMY POLSKIE

Poste Restante (2009) reż. Marcel Łoziński - 14 min. Opis ze strony: http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/4222882

Listy, których adresaci są nie do odnalezienia, trafiają do Urzędu Przesyłek Niedoręczalnych w Koluszkach. W Polsce jest ich co roku około miliona, wśród nich kilkanaście adresowanych do Pana Boga. Film opowiada historię jednego z tych listów.

Szklana pułapka (2009) reż. Paweł Ferdek - 15min. Opis ze strony: http://www.stopklatka.pl/wydarzenia/wydarzenie.asp?wi=53055

Zdobycie pożywienia, rozmnażanie, obrona i atak - to główne motywy rybich zachowań. W stadzie odbywa się walka o dominację. Do zwycięstwa może wystarczyć groźny wygląd osobnika."- czyta narrator, jak w filmie przyrodniczym w niedzielny poranek. Nie dajmy się nabrać. Gęsta atmosfera, jaka panuje podczas walk ryb akwariowych również w ludziach wyzwala pierwotne instynkty.

Luksus (2008) reż. Jarosław Sztandera - 39 min. Opis ze strony: www.stopklatka.pl/wydarzenia/wydarzenie.asp?wi=52352

Dworzec Centralny w Warszawie w przededniu świąt Bożego Narodzenia. Tu krzyżują się losy dwóch chłopców: prostytuującego się nastolatka o ksywce "Luksus" i żebrzącego dzieciaka z psem. Starszy z racji wieku właśnie "wyszedł z obiegu". Młodszy jest o krok od pójścia w jego ślady. Miejscowy taksówkarz, główny klient i pośrednik w dziecięcym sex biznesie, proponuje "Luksusowi" pracę naganiacza. Czy chłopak wykorzysta młodszego kolegę czy też pomoże mu wymknąć się pedofilskim mackom? Zwłaszcza, że w jego posiadaniu znajduje się teraz cenny notes, w którym znajdują się adresy i telefony dotychczasowych klientów. Wiarygodny do bólu, sfotografowany w autentycznej scenerii Dworca film Sztandery porusza problem realnie istniejący, choć dotychczas omijany przez polskie kino.

Królik po Berlińsku (2009)reż. Bartosz Konopka 50 min. Opis ze strony: http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/4223191

Królik po berlińsku" znalazł się wśród pięciu filmów dokumentalnych kandydujących do Oscara 2010 w kategorii najlepszy dokument krótkometrażowy. Za swój film Bartek Konopka dostał już wcześniej m. in. Złotego Lajkonika na 49. Krakowskim Festiwalu Filmowym i nagrodę na festiwalu Hotdoc w Toronto.
Opowieść o królikach żyjących w sąsiedztwie muru berlińskiego, mimowolnych świadkach burzliwej, powojennej historii miasta i dzielącego go muru. Prowadzona zza kadru, pełna absurdalnego humoru narracja o codziennym bytowaniu królików przeradza się niepostrzeżenie w opowieść o ludziach, mieszkańcach nie tylko Berlina Wschodniego, ale i całej NRD, poddanych wbrew woli, społecznemu i politycznemu eksperymentowi, odciętych dosłownie i w przenośni murem od reszty świata. Dziwnym trafem, historia tamtejszych królików stanowi wierne odbicie historii ludzi. Przed wojną Plac Poczdamski był tętniącym życiem fragmentem Berlina. Po wojnie zamienił się w dziką łąkę, na której wkrótce zaczęły powstawać ogródki działkowe. W poszukiwaniu pożywienia ściągały tam dzikie króliki z całego miasta. Ale pewnego dnia na łące pojawili się żołnierze, którzy poprowadzili przez środek zasieki z drutu kolczastego, by niebawem zastąpić je wysokim, ceglanym murem zwieńczonym opaskami z drutu. Ludzie stawali po obu stronach muru na różnych skrzynkach i stołkach, zaglądali na drugą stronę, machali do siebie, wysyłali sygnały świetlne, wypatrywali się przez lornetki, ustawiali transparenty, coś wykrzykiwali. Króliki nie rozumiały z tego nic, mogły się tylko przyglądać. Krzyki płoszyły je, choć z czasem zwierzęta zaczęły się do nich przyzwyczajać. Jednak ludzie zachowywali się coraz dziwniej. Niektórzy próbowali przeskoczyć mur, potem szybko przebiec szeroki pas ziemi i przedrzeć się przez zaporę z drutu kolczastego. Czasami im się to udawało, więc niebawem zamiast drutów pojawił się drugi mur. Pomiędzy murami ciągnął się pas ziemi niczyjej. Teraz już ucieczka była dużo trudniejsza, zwłaszcza że wzdłuż muru krążyli uzbrojeni żołnierze z psami i wyłapywali desperatów. Niekiedy do nich strzelali, mimo że każdy strzał wymagał udokumentowania w raporcie. Do królików, które też znalazły się między murami, nie strzelano, widać nie zasługiwały na raporty, ale stały się więźniami. Nawet jeśli biegły długo wzdłuż muru, nie mogły opuścić swojego terytorium, a jedynie wrócić w to samo miejsce. Królicze więzienie zaczęło jednak zwierzakom odpowiadać: nikt tam na nie nie polował, nic nie zakłócało ich spokoju, a sporadyczne strzelanie do uciekinierów dawało się jakoś znieść. Króliki mogły nawet dojść do wniosku, że wzniesiono mur i wystawiono straże po to, żeby je chronić. Ludzie z całego świata przyjeżdżali, żeby zobaczyć ten jedyny w swoim rodzaju króliczy rezerwat, fotografowali zwierzaki, uwieczniali ich wizerunki na murze. Króliki rozmnażały się więc na potęgę, żeby nie zawieść widowni. Z czasem jednak brak zewnętrznych zagrożeń zaczął obracać się przeciwko nim: straciły zainteresowanie otoczeniem, popadły w bierność i apatię. Kiedy na czele kraju stanął Erich Honecker, miłośnik zwierząt, postanowił udowodnić, że rezerwat jest idealnym miejscem do życia. Brał pożyczki z Zachodu na wysiew trawy, nad pasem ziemi rozbłysły latarnie, żeby nikt nie plątał się tam po ciemku, a szczeliny w murze starannie zamurowano, aby króliki nie zaraziły się przywleczonymi z zewnątrz chorobami. Coraz więcej psów pilnowało też króliczego bezpieczeństwa. Mimo to wciąż były króliki, które próbowały wydostać się na wolność, budując podkopy pod murem. Aż nagle w murze pojawiły się dziury i możliwe stało się opuszczanie rezerwatu. Króliki wreszcie mogły zobaczyć prawdziwy świat, przekonać się, że trawa na zewnątrz jest bujniejsza, spróbować nawet chrupiącej sałaty. Sam rezerwat postanowiono zlikwidować, strażnicy zniknęli. Dziś króliki żyją na zwykłych podwórkach i w parkach, muszą rywalizować o jedzenie z innymi zwierzętami. Po spokojnym życiu między murami trudno im było odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Najłatwiej przystosowały się młode osobniki. Stare czasami jeszcze tęsknią za rezerwatem.

Galerianki (2009) reż. Katarzyna Rosłaniec - 80min. Opis ze strony:
http://www.filmweb.pl/f525892/Galerianki,2009/opisy

Galerie handlowe – współczesne świątynie konsumpcji, kolorowe wystawy, błyszcząca biżuteria, drogie kosmetyki i najmodniejsze ciuchy. W takich miejscach Milena i jej przyjaciółki spędzają wolny czas. Za zakupy płacą im bogaci mężczyźni, którzy w zamian za seks obdarowują nastolatki upominkami - czasami jest to tylko zwykła, różowa opaska do włosów. Wkrótce do grupy koleżanek dołącza nowa dziewczyna – Alicja. Początkowo czuje się wyobcowana, ale już wkrótce zaczyna się do nich upodabniać. Między Alicją i Mileną zaczyna tworzyć się silna więź. W tym samym czasie w Alicji zakochuje się jej rówieśnik – Michał. Dla Mileny chłopak stanie się rywalem.

Tatarak (2009) reż. Anrzej Wajda - 83min. Opis ze strony: http://www.filmweb.pl/f346475/Tatarak,2009/opisy

Historia starzejącej się, doświadczonej życiem i schorowanej doktorowej Marty borykającej się z nudą i wspomnieniami. Żyje ze swym mężem w małym miasteczku. Przypadek sprawi, że przypomni sobie, czym jest miłość, a nawet fizyczna fascynacja. Spotkanie z młodym mężczyzną i jego tragiczna śmierć w trakcie wspólnej kąpieli wywołują w niej uczucia i reakcje, jakich sama się nie spodziewała.

One Million Bulgarians - polski zespół nowej fali

2010-03-11T22:42:00.018+02:00

Jak zwykle przez kompletny przypadek natrafiłem na ciekawostkę, tym razem muzyczną. Zespół noszący nazwę - One Million Bulgarians - istnieje w Polsce od końca lat 80. Początkowo grali punk rocka, a dzisiaj plasują się w nurcie zwanym nową falą. Oto co pisze o nich Wikipedia --> One Million Bulgarians

A tu Profil zespołu w serwisie MYSPACE

Panoramy kuliste z Bułgarii

2010-03-08T16:02:00.016+02:00

Natrafiłem jaki czas temu na ciekawą strone zawierającą przewijalne panoramy kuliste z Bułgarii. Przyroda, centra miast, obiekty sakralne. Wspaniałe widoki. Polecam!

www.bgpanorama.com - niestety blogger nie chce przyjąc odwołania do tego linka. Kompletnie nie rozumiem dlaczego. Trzeba wpisać sobie ten adres w przeglądarce ręcznie.

Piżo i Penda

2010-03-06T19:09:00.007+02:00

Będąc z synkiem na wiosennym spacerze w parku Borisova Gradina (no prawie wiosennym) udało mi się uwiecznić głównych bohaterów 1 marcowego, marteniczkowego święta. Piżo i Penda we własnych osobach pozwalali się fotografować ze sobą. Chętnie z tej okazji korzystały spacerujące rodziny. Dzieci były zachwycone, ale i dorośli mieli sporo radości.

Честита Баба Марта!!!

2010-03-02T21:28:00.012+02:00

1 marca to święto dla Bułgarów szczególnie przyjemne i miłe, a nie jest to wcale dzień wolny od pracy. I dobrze, bo w pracy można spotkać dobrych znajomych i przyjaciół, a wtedy jest doskonała okazja by ich obdarować Marteniczką (Мартеничка) i wygłosić magiczną formułkę uruchamiającą odzew:

- Честита Баба Марта! (Czestita Baba Marta) - Wszystkiego najlepszego w dniu Babci Marty ;-)
- Дa cи жив и здрав! (Da si żiw i zdraw) - Obyś żył i był zdrowy!!!

Po czym wręcza się magiczny wisiorek, a właściwie nie wręcza a osobiście przypina. Wisiorek albo wstążeczkę, którą zawiązuje się wokół nadgarstka. Obdarowuję się Marteniczkami również swoją rodzinę, albo przede wszystkim rodzinę. Trzeba pamiętać, że nie wolno Marteniczki kupować dla samego siebie, bo wtedy magia nie zadziała. A można tylko niepotrzebnie rozgniewać Babcię Marzec. Tak tak - Баба Марта, to Babcia Marzec. Mart (marzec) to jedyna kobieta, a rok tworzy oprócz niej jeszcze 11 jej braci. Kapryśna starucha, którą łatwo rozgniewać. Kiedy zechce obdaruje słoneczną pogodą, a kiedy się rozzłości leje deszcz.

Przysłowia bułgarskie o miesiącu Marcu zawierają w treści kapryśną Babcie Marzec, przesłanie jest podobne jak w polskim przysłowiu o kwietniu: Kwiecień - plecień, bo przeplata, trochę zimy, trochę lata.

Ponieważ Sofia znajduje się około 1500km bliżej równika od Warszawy, a Warszawa jest o 1500km bliżej do bieguna północnego, to siłą rzeczy w Sofii jest cieplej, a kapryśnym pogodowo miesiącem jest właśnie marzec. Kwiecień za to potrafi być już bardzo ciepły, a czasem wręcz upalny.

Ale po dygresji wracajmy do święta:

Nie wiadomo jak bardzo starożytny jest to obyczaj, tracki z cała pewnością, a możliwe że i sięgający czasów jeszcze dawniejszych. Różne są spekulacje, niewykluczone, że to pozostałość kultu płodności. Wskazują na to postaci na amulecie: biały Пижо (Piżo) i czerwona Пенда (Penda). Biały kolor symbolizuje cechy męskie siłę, sprawność i zdrowie (w domyśle biel nasienia), czerwony kolor to krew menstruacyjna sygnalizująca możliwość poczęcia i narodzin nowego życia. Wiosna, to przyjście nowego życia. W starożytnym Rzymie pierwszy dzień roku następował właśnie 1 marca.

Prawie niemożliwym jest by na początku marca spotkać Bułgara bez jakiejś formy Marteniczki. Noszą je także małe dzieci, nawet do żłobka. Mojemu małemu synkowi też spodobał się ten zwyczaj. Bardzo pilnuje by mieć swoją Marteniczkę na nadgarstku, a wisiorki i pompony na kurtce. Nosi Marteniczkę i sam Pan Premier – Bojko Borisow, nawet na spotkaniach super oficjalnych, co można zobaczyć --> tu

Marteniczki przynoszące szczęście wiszą w samochodach, w miejskich autobusach, na drzwiach wejściowych do hotelu. Widuje się je wszędzie! I można je kupić wszedzie. Dziesiątki straganików; przy przejściach dla pieszych, przy przystankach, przy wejściach do sklepów - tysiące sztuk, setki wzorów i kształtów. Wszystkie śliczne i estetyczne. No, nie chociaż nie do końca. Są też kiczowate Marteniczki z podobizną gwiazd chalgii (tutejszej muzyki pop), albo znanych polityków herosów, albo z myszką miki, albo z wielkimi cyckami. Brrr...

W tym roku 1 marca był bardzo deszczowy. Ale mimo deszczu ludzie uśmiechali się do siebie promiennie, czuło się na ulicy atmosferę powszechnej życzliwości. Bułgarzy są na ogół ludźmi życzliwymi, a co dopiero w taki dzień!

Bardzo, bardzo podoba się naszej rodzinie to piękne, duchowo pogodne święto.

Cerkiew Aleksandra Newskiego - odsłona nocna

2010-02-25T15:19:00.001+02:00

Metafory żyjącego języka

2010-02-24T23:21:00.011+02:00

Języki by żyć potrzebują metafor. A język służący do opisu odczuć i uczuć potrzebuje ich tym bardziej. Taki oto zadziwiający przykład różnicy między językami polskim i bułgarskim trafił mi się dzisiaj.

PL: Oczy czarne jak węgielki
BG: Oczy czarne jak oliwki (kak masliny)

Obie metafory z piosenek o miłości.
Węgielki zapewniały ciepło, w kraju gdzie jest zimno i nie ma smacznych oliwek. A w cieplejszej od Polski Bułgarii są oliwki, a węgiel nie był chyba nigdy zwany czarnym złotem. Trochę naciągane to wytłumaczenie, no cóż ;-)

Szkembe czorba - flaczki w zupie mlecznej

2010-02-23T19:42:00.009+02:00

Polskie flaczki można uwielbiać, albo ich nie znosić. Pośrednich odczuć nie udało mi się zaobserwować wśród rodziny i znajomych. A jak jest z flaczkami przyrządzanymi na sposób bułgarski? Przeprowadziłem testy na 5 osobach z Polski. Trzy z nich uwielbiają polskie flaczki, 2 nie znoszą. Niestety nikt nie podzielił mojego zachwytu nad smakiem bułgarskich „flaczków w zupie mlecznej”, bo tym właściwie jest danie zwane Шекмбе чорба (szkembe czorba). A w Bułgarii zupa ta jest dość popularna. Oprócz walorów smakowych posiada podobno właściwości lecznicze. Wyjątkowo ponoć wzmacnia organizm nadwyrężony po imprezie alkoholowej, czyli brutalnie sprawę ujmując - idealnie nadaje się ta zupa na ciężkiego kaca. Ale nie trzeba wcale wcześniej pić, by docenić jej walory smakowe ;-) Można ją sobie zamówić w barze lub restauracji, nie jest droga. Poziom i jakość tej zupy bywają w różnych miejscach nieco odmienne, ale mimo to warto próbować. A pasjonaci i smakosze, tak czy tak przygotowują ją sobie po prostu w domu :) Na przykład według takiego przepisu.

Flaki należy wymyć dokładnie, najlepiej szczoteczką i wypłukać w zimnej wodzie. Następnie gotujemy je około 3 godzin w niewielkiej ilości wody. Po ugotowaniu kroimy mięso na małe paski, a powstały bulion przecedzamy. Mieszamy oczyszczony bulion z pokrojonymi flaczkami. Dodajemy do tego mleko. Gotujemy krótko, aż zupa zacznie wrzeć.
Masło roztapiamy, po czym dodajemy niewielkiej ilości sproszkowanej, słodkiej papryki. Dolewamy do mleka i flaczków. Mieszamy, lekko solimy do smaku. Zupa gotowa. Ale, ale…aby smakowała jak należy musimy jeszcze rozetrzeć trochę czosnku, zalać czosnek niewielką ilością octu winnego lub jabłkowego (owocowego w każdym razie). I odrobinę takiej miksturki dodać do własnej porcji zupy. Na wierzch jeszcze odrobina sproszkowanej ostrej papryki i można się delektować. Dodam tylko jeszcze zdjęcie poglądowe

i…chwytam się za łyżkę! Mniam, mniam, mniam :)

Pojazdy komunikacji miejskiej są dobrze ogrzewane zimą.

2010-02-17T10:51:00.001+02:00

Znajomi z ojczyzny narzekają, że pojazdy komunikacji miejskiej są w ich miastach albo całkowicie zimne, albo mocno niedogrzane, problem podobno dotyczy również polskiej stolicy. Zupełnie inaczej niż w Sofii, gdzie nawet przy 17 stopniowym mrozie w autobusach jest ciepło na tyle, że spokojnie można zdjąć czapkę, rękawiczki, albo nawet kurtkę, jeśli jedzie się kawałek dalej. Bardzo przyjemna rzecz takie ciepełko :)

Zimowa Olimpiada na żywo na stronach BHT

2010-02-16T22:10:00.002+02:00

Telewizja BHT nadaje na swej stronie internetowej transmisję z Zimowej Olimpiady w Vancouver. Synchronizacja między obrazem w telewizorze, a tym na ekranie monitora prawie idealna. Nie wiem jak jest poza granicami Bułgarii. Nie trzeba płacić opłat manipulacyjnych, ani innych ukrytych form abonamentu. Jakość doskonała.
Link do TRANSMISJI

Poplątane ścieżki życia

2010-01-15T20:53:00.004+02:00

Poplątane bywają ścieżki ludzkiego życia. Skąd wiem? Ze stoiska piekarni z fantastycznymi szpinakowymi banicami ;-). Bułgarska ekspedientka, gdy usłyszała jak rozmawiamy z żoną po polsku zapytała, czy jesteśmy Polakami. Oczywiście wiedziała, ale chciała nawiązać rozmowę.
- Moja przyjaciółka, też Bułgarka, mieszka od wielu lat w Izraelu z Polakiem. Ten jej mąż, to ostatnia żyjąca osoba z Listy Schindlera. Byłam u nich w Izraelu, uroczy człowiek ten jej mąż. Moja przyjaciółka nauczyła się doskonale polskiego i wygląda na to, że są razem szczęśliwi.
Wymieniliśmy jeszcze kilkanaście uprzejmych zdań, a na koniec przemiła Pani pożegnała nas bardzo ładnie powiedzianym po polsku„do widzenia”.

Wieczorny widok z okna

2010-01-13T15:13:00.004+02:00